Litania do Matki Bożej Pocieszenia – tekst i symbole

Litania bractwa, nie liturgii

Litania ta wyrosła w środowisku bractw Matki Bożej Pocieszenia, szczególnie związanych z zakonem augustianów. Świadczy o tym jedna z próśb na końcu: by Maryja raczyła zachować i pomnażać bractwa szczególnym posłuszeństwem Tobie oddane. Nie należy do litanii zatwierdzonych do publicznego odmawiania w liturgii, ale jako modlitwa prywatna i wspólnotowa ma długą tradycję.

Od Litanii Loretańskiej różni się przede wszystkim liczbą obrazów biblijnych. Loretańska ma ich kilkanaście, ta – kilkadziesiąt. To prawdziwy katalog symboli, którymi Kościół od wieków opisywał Matkę Bożą.

Matka żyjących i Matka pięknej miłości

Pierwsza grupa wezwań mówi o macierzyństwie Maryi. Nazywa Ją Matką żyjących – to tytuł, który Biblia nadaje Ewie (Rdz 3,20). Ojcowie Kościoła widzieli w Maryi nową Ewę: pierwsza przyniosła śmierć, druga zrodziła Życie. Wezwanie Matko odrodzenia ludzkości rozwija tę myśl.

Matka pięknej miłości i Matka świętej nadziei pochodzą z Księgi Syracha w przekładzie Wulgaty, gdzie mówi o sobie Mądrość. Liturgia od dawna odnosiła te słowa do Maryi. Następują tytuły pomocy: Pocieszycielka strapionych, Wybawicielka będących w niewoli, Lekarka chorych, Wspomożycielka ubogich i sierot.

Drabina Jakuba, krzew płonący, runo Gedeona

Największą część litanii zajmują symbole starotestamentowe. Drabino Jakubowa – jak w śnie patriarchy, w którym aniołowie wstępowali i zstępowali z nieba (Rdz 28,12); przez Maryję niebo połączyło się z ziemią. Krzewie płonący, a niespalony – jak krzak, w którym Bóg objawił się Mojżeszowi (Wj 3,2); Maryja przyjęła Boga i nie została zniszczona, zachowując dziewictwo.

Czyste runo Gedeona nawiązuje do znaku, o który prosił sędzia Gedeon: rosa spadła na runo, a ziemia wokół pozostała sucha (Sdz 6,36–40). Ojcowie widzieli w tym obraz Wcielenia – łaska spadła na Maryję w sposób cichy i wyjątkowy.

Ogród zamknięty i studnia zapieczętowana

Kilka wezwań pochodzi z Pieśni nad pieśniami: Lilio między cierniami (Pnp 2,2), Ogrodzie zamknięty i Studnio zapieczętowana (Pnp 4,12), Piękna jak księżyc, jaśniejąca jak słońce, groźna jak zbrojne zastępy (Pnp 6,10). W poemacie miłosnym oblubieniec opisuje ukochaną; Kościół odczytał te słowa jako opis Maryi – czystej, nienaruszonej, pięknej.

Ciekawe jest wezwanie Obłoku łask Bożych, z morza powstający. To aluzja do małego obłoku, który sługa proroka Eliasza zobaczył nad morzem na górze Karmel, zapowiadającego deszcz po latach suszy (1 Krl 18,44). Maryja jest zapowiedzią łaski po długim oczekiwaniu.

Tęcza przy tronie i osłona przed żarem

Pod koniec pojawiają się obrazy z Apokalipsy i Psalmów: Tęczo przy tronie Bożym – jak tęcza otaczająca tron w wizji Jana (Ap 4,3), przypominająca przymierze z Noem. Osłono przed żarem gniewu Bożego wyraża barokową pobożność, w której Maryja chroni grzeszników. Trzeba to czytać ze świadomością, że Bóg sam daje nam Maryję jako znak swojego miłosierdzia.

Prośby końcowe są skromne i konkretne: o prawdziwą pokutę, o zachowanie bractw, o pokój i jedność Kościoła oraz wieczny odpoczynek dla zmarłych braci i sióstr.

Litania na czas smutku

Ze względu na tytuł i treść litania szczególnie pasuje do chwil przygnębienia, żałoby i samotności. Długa lista obrazów działa uspokajająco: zamiast skupiać się na własnym smutku, modlący się kontempluje piękno i bogactwo Bożego planu. Litanię można odmawiać w soboty, w święta maryjne, a także we wspólnotach modlitewnych, w których prowadzący czyta wezwania, a pozostali odpowiadają módl się za nami.