O opiekę

Koronka szkaplerzna — nabożeństwo bractwa

Różaniec szkaplerzowy to forma pobożności związana ze szkaplerzem karmelitańskim oraz bractwami skupionymi wokół kultu Matki Bożej z Góry Karmel. Składa się on z hymnu na rozpoczęcie, odczytanej intencji, właściwego różańca oraz litanii maryjnej. Odmawiano go wspólnie pod przewodnictwem promotora bractwa, najczęściej w sobotę.

Pieśń przed rozpoczęciem koronki

O Matko ukochana,
Dziewico wybrana,
od wieków przejrzana,
Maryjo, módl się dziś za nami.

Ciebie nad Serafiny,
bez zmazy Ewiny,
chciał mieć Bóg jedyny,
Maryjo, módl się dziś za nami.

Ciebie przy niewinności
Panną przy płodności
obrał Bóg w wieczności,
Maryjo, módl się dziś za nami.

Grzesznych Orędowniczko,
niebieska Dziedziczko,
łask Bożych Skarbniczko,
Maryjo, módl się dziś za nami.

Stwórcęś swego nosiła,
bez bólu zrodziła,
nas smutnych zbawiła,
Maryjo, módl się dziś za nami.

Uproś z grzechów powstanie,
łaski pozyskanie,
w niebiosach mieszkanie,
Maryjo, módl się dziś za nami.

Intencja

Na większą cześć i chwałę Pana Boga wszechmogącego, w Trójcy Świętej Jedynego, i na uwielbienie Najdostojniejszej Maryi Panny odmówimy uważnie i pobożnie tę koronkę, ofiarując ją: za Kościół święty katolicki, za Ojca Świętego i całe duchowieństwo, za pokój i zgodę między narodami, za nawrócenie niewierzących, za zatwardziałych grzeszników, wreszcie za wszystkich wiernych żywych i zmarłych, a w szczególności… (tu wymienia się intencję szczegółową).

Intencje szczegółowe na kolejne dni:
1. Za przyjaciół, dobrodziejów i fundatorów, żyjących i zmarłych.
2. Za braci i siostry ze Szkaplerza świętego, żyjących i zmarłych.
3. Za rodziców, rodzeństwo i krewnych, żyjących i zmarłych.
4. Za nieprzyjaciół i prześladowców.
5. Za więźniów i będących w utrapieniu.
6. Za chorych i konających.
7. Za dusze wiernych zmarłych.
W szczególnych potrzebach: o pokój, o deszcz lub pogodę, o urodzaje, o oddalenie chorób, zarazy i głodu albo za konkretnego zmarłego.

W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

Antyfona
Przyjdź, Duchu Święty, napełnij serca swoich wiernych i zapal w nich ogień swojej miłości, Ty, który przez różnorodność języków zgromadziłeś wszystkie narody w jedności wiary. Amen.

1. Ojcze nasz… – na pamiątkę przelania krwi Pana Jezusa przy obrzezaniu.

Jezu, świata Zbawicielu,
dusz naszych Odkupicielu,
przez Twe święte obrzezanie
oddal od nas złe kochanie.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, przez ból, którego doznałeś przy obrzezaniu, odetnij w nas złe przywiązania i pożądliwe namiętności. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny przy zwiastowaniu wcielenia Syna Bożego.

Najświętsza Matko, w niezmiernych radościach,
gdyś Boga w czystych poczęła wnętrznościach,
daj w Bogu liczyć szczęśliwe godziny
z Twojej przyczyny.

Módlmy się. Panno najczystsza i Matko Boga najświętsza, Maryjo, prosimy Cię przez niewysłowioną radość, której doznałaś, gdy poczęłaś Syna Bożego: wstaw się za nami, aby Pan nasz Jezus Chrystus przez swoje bolesne i niewinne obrzezanie oczyścił nas z grzechu pychy, przyozdobił cnotą pokory i umocnił darem Ducha Świętego – bojaźnią Bożą. Amen.

2. Ojcze nasz… – na pamiątkę krwawego potu Pana Jezusa w Ogrójcu.

Jezu, źródło wszech słodkości,
jedyna nasza miłości,
przez Twoje krwawe pocenie
daj nam grzechów odpuszczenie.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, prosimy Cię przez Twój krwawy pot wylany w Ogrójcu: spraw, aby rozważanie Twojej męki stało się dla nas źródłem obfitych łez skruchy. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny przy nawiedzeniu świętej Elżbiety.

Gdyś nawiedzała Elżbiety cne progi,
niosłaś w żywocie świata okup drogi;
w łonie swej matki Jan się rozkoszuje,
skacze, raduje.

Módlmy się. Panno najpokorniejsza i Matko Boża najgodniejsza, prosimy Cię przez niewysłowioną radość, której doznałaś, nawiedzając świętą Elżbietę: wstaw się za nami grzesznymi u swojego najmilszego Syna, aby przez krwawy pot wylany w Ogrójcu oczyścił nas z grzechu chciwości, przyozdobił cnotą świętego ubóstwa i umocnił darem Ducha Świętego – pobożnością. Amen.

3. Ojcze nasz… – na pamiątkę biczowania Pana Jezusa.

Jezu, nad słońce jaśniejszy,
nad pełny księżyc piękniejszy,
przez Twe srogie biczowanie
odpuść nam winne karanie.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, Synu Boga żywego, przez okrutne i srogie biczowanie Twojego najświętszego ciała, daj nam w tym życiu Twoje ojcowskie skarcenie za nasze grzechy i poprawę naszego życia. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny przy narodzeniu Syna Bożego.

Dla pociech, Matko, z narodzenia Syna,
prosim, niech Twoja sprawi to przyczyna,
by się rodziło synów dobrych wiele
w świętym Kościele.

Módlmy się. Panno najczystsza i Matko Boża najgodniejsza, prosimy Cię przez niewysłowioną radość, której doznałaś, gdy zrodziłaś Syna Bożego: wstaw się za nami grzesznymi, aby Jego okrutne biczowanie oczyściło nas z grzechu nieczystości, przyozdobiło cnotą świętej czystości i umocniło darem wstrzemięźliwości. Amen.

4. Ojcze nasz… – na pamiątkę ukoronowania cierniem Pana Jezusa.

Jezu, Królu, Panie miły,
świata, piekła, ciała siły
starłeś przez Twe cierniowanie,
daj nam z Tobą królowanie.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, Synu Boga żywego, prosimy Cię przez okrutne wciśnięcie korony cierniowej na Twoją głowę: wpój w nasze serca nieustanne rozważanie Twojej męki. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny, gdy Mędrcy ze Wschodu złożyli dary Panu Jezusowi.

Gdyś złoto, mirrę, kadzidło widziała,
dary trzech Mędrców, z tegoś radość miała;
niech Twa opieka włada nad rządzącymi
chrześcijanami.

Módlmy się. Panno najczystsza i Matko Boga przenajświętsza, prosimy Cię przez niewysłowioną radość, której doznałaś, gdy Mędrcy oddali pokłon Twojemu Synowi i złożyli Mu dary: wstaw się za nami grzesznymi, aby Jego bolesne ukoronowanie oczyściło nas z grzechu zazdrości, obdarzyło cnotą życzliwości i umocniło darem Ducha Świętego – umiejętnością. Amen.

5. Ojcze nasz… – na pamiątkę obnażenia Zbawiciela z szat.

Jezu, prawdziwa światłości,
żywe źródło dusz jasności,
przez sromotne obnażenie
daj nam świata pogardzenie.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, Synu Boga żywego, przez haniebne i bolesne obnażenie z szat, gdy miałeś zostać okrutnie przybity do krzyża, daj nam grzesznym porzucić złe namiętności i zdjąć z siebie szatę przywiązania do rzeczy ziemskich, abyśmy zaparli się własnej woli. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny, gdy odnalazła swojego Syna w świątyni.

Z odnalezionego jaka radość Syna
Tobie, o Matko! Twoja też przyczyna
niech Kościołowi wróci zbłąkanych synów,
a z nimi cnót czyny.

Módlmy się. Panno najłaskawsza, Matko Boga, najczystsza i wybrana, prosimy Cię przez niewysłowioną radość, której doznałaś, znalazłszy swojego Syna w świątyni między nauczycielami: wstaw się za nami, aby przez haniebne obnażenie z szat oczyścił nas z grzechu nieumiarkowania, przyozdobił cnotą wstrzemięźliwości i umocnił darem Ducha Świętego – prawdą. Amen.

6. Ojcze nasz… – na pamiątkę przybicia Pana Jezusa do krzyża.

Krzyż krew ostatnią wytoczył,
którą Zbawiciel świat zbroczył;
w pięciu ranach me zbawienie,
przez Twe, Jezu, odkupienie.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, Synu Boga żywego i Odkupicielu świata, przez srogie przybicie Twojego ciała do krzyża przebij miłością nasze serca, abyśmy je razem z duszą zachowali w miłości. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny ze zmartwychwstania Pańskiego.

Przez tę pociechę, którąś w zmartwychwstanie
Boga-Człowieka miała, o zjednanie
prosim Cię, Matko, byśmy w Bogu żyli,
Tobie służyli.

Módlmy się. Panno najłaskawsza i Matko Boga najszlachetniejsza, prosimy Cię przez niewysłowioną radość, której doznałaś, gdy ujrzałaś swojego zmartwychwstałego Syna: wstaw się za nami grzesznymi, abyśmy przez Jego okrutne ukrzyżowanie zostali oczyszczeni z gniewu i przyodziani darem Ducha Świętego – wytrwałością. Amen.

7. Ojcze nasz… – na pamiątkę otwarcia boku Pana Jezusa.

Serce, skąd krew, woda płynie,
ratuj mnie w śmierci godzinie;
niech, w tym Sercu zatopiony,
życia wiek będzie skończony.

Módlmy się. Panie Jezu Chryste, Synu Boga żywego, przez przebicie Twojego boku i najświętszego Serca daj naszym sercom nieustanną i gorącą miłość do Ciebie. Amen.

10 razy Zdrowaś Maryjo… – na pamiątkę radości Najświętszej Maryi Panny przy Jej wniebowzięciu.

Królowo świata, gdyś już z Bogiem w niebie,
weź nas, prosimy, sług Twoich, do siebie;
niech z Tobą, Pani, staniem po prawicy,
my, służebnicy.

A my Cię za to, Panno nad pannami,
wychwalać będziem sercem i ustami,
gdzie Ojciec z Synem i Duchem społecznie
królują wiecznie.

Módlmy się. Panno najświętsza i Matko najpokorniejsza, prosimy Cię przez radość, której doznałaś, gdy zostałaś wzięta z duszą i ciałem do nieba: wstaw się za nami grzesznymi u swojego Syna, aby przez bolesne i okrutne otwarcie swojego świętego boku oczyścił nas z grzechu lenistwa, dał nam cnotę pobożności i umocnił darem Ducha Świętego – mądrością. Amen.

Na zakończenie:
Wierzę w Boga…
3 razy: Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci.

Ofiarowanie koronki

Panie Boże wszechmogący, w Trójcy Świętej Jedyny, przyjmij od nas, niegodnych, tę koronkę, którą ofiarujemy na cześć i chwałę Twojego świętego imienia, na pamiątkę okrutnej męki i siedmiokrotnego przelania krwi Twojego najmilszego Syna, na pamiątkę siedmiu radości Najświętszej Panny, na cześć świętego Michała Archanioła i naszych Aniołów Stróżów, ku czci świętych Eliasza i Elizeusza, świętego Szymona Stocka, świętego Wojciecha, świętego Anioła męczennika, świętej Eufrozyny, świętej Marii Magdaleny i wszystkich Twoich świętych. Przyjmij ją także jako przebłaganie za nasze niezliczone grzechy i nieprawości, za Kościół święty katolicki i wszystkie jego stany, za rodziców, rodzeństwo, za dobrodziejów żywych i zmarłych, za wszystkich przyjaciół, za chorych i strapionych i za wszystkich wiernych zmarłych, aby ta koronka pomogła im otrzymać Twoją świętą łaskę i dojść do życia wiecznego, do którego racz nas doprowadzić, Boże w Trójcy Świętej Jedyny. Amen.

Następnie odmawia się Litanię Loretańską, dodając przed wezwaniem „Baranku Boży” wezwanie „Orędowniczko Szkaplerza świętego, módl się za nami”, a po litanii antyfonę „Pod Twoją obronę”.

Pochodzenie i historia

Skapularz karmelitański składa się z dwóch kawałków brązowego materiału połączonych sznurkami, noszonych na ramionach pod ubraniem — jest to znak przynależności do duchowej rodziny Karmelu oraz zobowiązania do życia zgodnie z Ewangelią. Zwyczaj przyjmowania skapularza przez świeckich rozwinął się w średniowieczu i został powiązany ze świętem Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, obchodzonym 16 lipca. Wokół szkaplerza powstały bractwa, które z kolei rozwinęły własne formy nabożeństwa.

Jedną z nich jest opublikowana tutaj koronka, zachowana w Śpiewniku Kościelnym z 1838 roku. Jej struktura wiele mówi o tym, czym w praktyce było dane bractwo. Nabożeństwo rozpoczyna się hymnem „O Ukochana Matko”, z powtarzającym się refrenem „Maryjo! Módl się za nas dzisiaj”. Następnie promotor – ksiądz opiekujący się bractwem – odczytuje na głos intencję, w której wymieniono Kościół, papieża, duchowieństwo, pokój między władcami, nawrócenie niewierzących i zatwardziałych grzeszników oraz wszystkich wiernych żyjących i zmarłych.

Szczególne intencje są wymienione osobno, po jednej na każdy dzień – za przyjaciół i dobroczyńców, za braci i siostry z bractwa, żyjących i zmarłych. Taki kalendarz modlitw sprawiał, że przez cały tydzień wspólnota obejmowała modlitwą coraz szersze kręgi ludzi, nie zapominając o nikim.

Całość zamyka Litania do Najświętszej Maryi Panny — podana w skróconej formie w tekście źródłowym, z odesłaniem do innej strony śpiewnika i z jedną zmianą: przed wezwaniem „Baranku Boży” dodano „Orędowniczko Świętego Szkaplerza”. Po litanii śpiewana jest antyfona Sub Tuum Praesidium (Uciekamy się do Twojej opieki). Ten dodatek jest jedynym elementem odróżniającym litanię bractwa od powszechnie znanej.

Jak odmawiać?

Nabożeństwo to zostało pomyślane jako wspólnotowe. Prowadzi je promotor bractwa lub — w razie jego nieobecności — wyznaczona osoba, która odczytuje intencje; zgromadzeni śpiewają hymny i odpowiadają podczas litanii. Rozpoczyna się znakiem krzyża, jak wyraźnie wskazuje tekst intencji.

Kolejność jest ustalona: hymn na rozpoczęcie, odczytanie intencji ogólnej, dodanie intencji szczególnej na dany dzień, właściwa modlitwa różańcowa, litania maryjna z dodaną inwokacją do Orędowniczki Świętego Szkaplerza, a na koniec antyfona Sub Tuum Praesidium. Całość trwa około pół godziny.

Tradycyjnym dniem jest sobota, poświęcona w Kościele czci Matki Bożej, oraz 16 lipca – święto Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, główny dzień dla bractw szkapularnych. W wielu kościołach karmelitańskich odbywa się wówczas również obrzęd przyjęcia do bractwa szkapularnego.

Sam szkapularz otrzymuje się z rąk kapłana; później można go zastąpić poświęconym medalikiem szkapularzowym. Noszenie go nie jest amuletem ani gwarancją czegokolwiek – jest to znak zaangażowania w naśladowanie Maryi i modlitwę, a jego znaczenie zależy od tego, co wynika z tego znaku.

Osoba odmawiająca tę modlitwę prywatnie może pominąć części przeznaczone dla przewodniczącego i zachować hymn, intencję dnia oraz litanię. Pozycja ciała jest dowolna, choć litanię tradycyjnie odmawia się na kolanach.