Litania do Najsłodszego Imienia Jezus – dawna wersja litanii

Dawna wersja zatwierdzonej litanii

Spośród setek litanii, które powstały w historii, tylko kilka Stolica Apostolska zatwierdziła do publicznego odmawiania w całym Kościele. Należy do nich Litania do Najświętszego Imienia Jezus. Tekst na tej stronie jest jednak jej starszą, lokalną odmianą. Tradycja wiąże powstanie tej litanii z franciszkańskimi kaznodziejami XV wieku – Bernardynem ze Sieny i Janem Kapistranem – którzy szerzyli cześć dla imienia Jezus w miastach Italii.

Przez długi czas krążyła w wielu wersjach, w zakonach i bractwach. Gdy papież Leon XIII w 1886 roku zatwierdził ją dla całego Kościoła, ustalono jeden tekst – z wezwaniami takimi jak odblasku Ojca czy wielkiej rady zwiastunie. Wersja zamieszczona tutaj ich nie ma, za to zawiera tytuły nieobecne w tekście oficjalnym, jak Jezu, gwiazdo morza. To świadectwo, jak modlono się, zanim teksty ujednolicono.

Superlatywy: najmocniejszy, najsłodszy, najcichszy

Pierwsza część litanii to seria przymiotników w stopniu najwyższym: Jezu najmocniejszy, najchwalebniejszy, najwdzięczniejszy, najsłodszy. Szybko jednak zmienia się ich charakter. Po tytułach chwały przychodzą cnoty pokory: najpokorniejszy, najuboższy, najcichszy, najcierpliwszy, najposłuszniejszy.

To zestawienie jest zamierzone. Ten sam Jezus, który jest jaśniejszy nad słońce, jest też najuboższy i najcichszy. Chwała i uniżenie nie wykluczają się w Nim – to właśnie przez uniżenie objawia się Jego chwała.

Zwierciadło życia i wzór cnót

Następna grupa wezwań przedstawia Jezusa jako wzór: zwierciadło życia, wzór cnót, ozdoba obyczajów. Średniowieczna pobożność kochała obraz zwierciadła – człowiek miał przeglądać się w Chrystusie i sprawdzać, jak bardzo jest do Niego podobny. Litania nie tylko chwali Jezusa, ale stawia przed modlącym się pytanie o naśladowanie.

Potem pojawiają się tytuły bliskie i czułe: Ojcze ubogich, ucieczko nasza, pocieszycielu strapionych, perło drogocenna – jak w przypowieści o kupcu, który sprzedał wszystko, by kupić jedną perłę (Mt 13,45–46).

Korona wszystkich świętych

Charakterystyczny jest fragment, który przechodzi przez kolejne grupy świętych, podobnie jak Litania do Wszystkich Świętych, ale w odwrotnym kierunku. Zamiast prosić świętych o modlitwę, wyznaje, kim Jezus był dla każdej z grup: radością Aniołów, Królem Patriarchów, dawcą Ducha Świętego Prorokom, Mistrzem Apostołów, męstwem Męczenników, koroną wszystkich Świętych.

Każda świętość pochodzi od Niego. Patriarchowie oczekiwali Go, prorocy mówili natchnieni Jego Duchem, apostołowie byli Jego uczniami, męczennicy czerpali od Niego siłę. Litania przypomina, że święci nie są konkurencją dla Chrystusa – są Jego dziełem.

Od nagłej śmierci, od piorunów i nawałnic

Druga część zawiera prośby o wybawienie. Wiele z nich odzwierciedla lęki dawnych wieków: od nagłej i niespodziewanej śmierci, od zarazy, głodu, ognia i wojny, od piorunów i nawałnic. Obok nich prośby duchowe: od grzechu, od sideł szatańskich, od gniewu i nienawiści, od ducha nieczystego, od przekraczania przykazań.

Wezwania zaczynające się od Przez przypominają, na czym opiera się prośba: na wcieleniu, męce, zmartwychwstaniu i samym imieniu Jezus. Zakończenie zawiera tytuł z napisu na krzyżu: Jezu Chryste Nazareński, Królu żydowski (J 19,19).

Styczeń, piątki i chwile zagrożenia

Litania trwa około sześciu minut. Szczególnie pasuje do stycznia, a zwłaszcza do 3 stycznia, wspomnienia Najświętszego Imienia Jezus. Dobrze odmawiać ją także w piątki, przed Najświętszym Sakramentem i w chwilach zagrożenia, gdy prośby o wybawienie nabierają konkretnego sensu. Można ją odmawiać wspólnie: prowadzący wypowiada wezwania, a pozostali odpowiadają zmiłuj się nad nami.

Warto też zatrzymać się nad samym imieniem. Po hebrajsku Jeszua znaczy „Bóg zbawia” – tak polecił nazwać Dziecię anioł we śnie Józefa (Mt 1,21). Każde wezwanie litanii zaczyna się od tego imienia, więc odmawiając ją, kilkadziesiąt razy wyznajemy, że to Bóg nas ratuje. Nie jest to magiczne powtarzanie słowa, ale coraz głębsze wchodzenie w to, co ono oznacza.