Litania do św. Antoniego Padewskiego – tekst i tytuły świętego

Biografia zapisana w tytułach

Litanie do świętych często są krótkimi życiorysami. W tej każdy tytuł odsyła do jakiegoś rysu postaci Antoniego. Apostolski kaznodzieja – bo zasłynął jako mówca, którego słuchały tysiące ludzi na placach północnych Włoch. Nauczyciel prawdy – bo jako pierwszy w zakonie franciszkańskim wykładał braciom teologię, za zgodą samego św. Franciszka. Płomień serafickiej miłości – bo „serafickim” nazywano zakon Franciszka, który otrzymał stygmaty od serafina.

Litania nie stawia Antoniego obok Boga. Zaraz po tytułach przechodzi do próśb skierowanych do Pana, a postać świętego pojawia się w nich jako ten, przez którego zasługi i modlitwę prosimy.

„Skarbnico Pisma Świętego”

Jeden z najciekawszych tytułów to Skarbnica Pisma Świętego. Antoni znał Biblię tak dobrze, że jego kazania były mozaiką cytatów. Tradycja przekazuje, że papież Grzegorz IX, słysząc go, nazwał go „Arką Testamentu” – skrzynią, w której przechowywane jest Słowo Boże. Ten szacunek dla jego znajomości Pisma sprawił, że w XX wieku został ogłoszony doktorem Kościoła.

Podobnie trzeba rozumieć tytuł Pochodnia płonąca i świecąca. To słowa, którymi Jezus określił Jana Chrzciciela (J 5,35). Odniesione do Antoniego oznaczają kaznodzieję, który najpierw sam płonie miłością, a potem oświeca innych.

Kazanie do ryb w Rimini

Tytuły Pogromca złych duchów i Zwycięzca świata i ciała przypominają walkę Antoniego z herezją i grzechem. Najbardziej znana legenda z tym związana pochodzi z Rimini. Gdy mieszkańcy miasta nie chcieli słuchać jego kazań, Antoni poszedł nad morze i zaczął przemawiać do ryb. Według przekazu ryby wychynęły z wody i słuchały go w porządku, a widząc to, ludzie się nawrócili.

Opowieść ma charakter przypowieści: pokazuje, że słowo Boże znajduje słuchaczy nawet tam, gdzie się tego nie spodziewamy, a uparte serca czasem trzeba zawstydzić prostotą.

Niedoszły męczennik

W części z prośbami pada wezwanie Przez jego gorące pragnienie męczeństwa. To odwołanie do momentu, który zmienił życie Antoniego. Jako młody kanonik w Coimbrze zobaczył relikwie pierwszych franciszkanów zamordowanych w Maroku. Postanowił pójść w ich ślady, wstąpił do Braci Mniejszych i popłynął do Afryki. Tam ciężko zachorował i musiał wracać. Burza zniosła statek do Sycylii, a stąd droga prowadziła do Włoch.

Bóg nie przyjął jego ofiary w takiej formie, w jakiej ją proponował, ale dał mu inne pole: kaznodziejstwo. Wezwanie przypomina, że plany pokrzyżowane przez chorobę mogą otworzyć zupełnie nową drogę.

Za Ojczyznę i plony ziemi

Ostatnie prośby noszą wyraźne ślady polskiego pochodzenia przekładu. Pojawia się w nich prośba, by Bóg naszą Ojczyznę za modlitwą świętego Antoniego w całości zachować raczył. Słowa „w całości” przypominają czasy zagrożeń i rozbiorów, gdy całość granic była stale niepewna. Inna prośba dotyczy plonów ziemi – to głos społeczeństwa rolniczego, dla którego dobry urodzaj decydował o przetrwaniu.

Prośba, by Antoni był wiernym przewodnikiem na wszystkich ścieżkach i drogach, nawiązuje do jego patronatu nad podróżnymi i nad tymi, którzy czegoś szukają.

We wtorki i w czerwcu

Litania trwa około pięciu minut. Odmawia się ją we wtorki – dzień tradycyjnie poświęcony Antoniemu – i podczas nowenny przed 13 czerwca. Można ją połączyć z krótką kolektą do Boga za jego wstawiennictwem albo odmawiać po różańcu. Ponieważ nie należy do litanii liturgicznych, jest modlitwą prywatną, ale od dawna obecną w nabożeństwach parafialnych w kościołach franciszkańskich.