1. Bóg mnie widzi, Bóg mnie słucha, Bóg mnie sądzić będzie.
2. Nie uczynię przed Bogiem tego, czego wstydziłbym się uczynić przed ludźmi.
3. Nic nie przyniosłem ze sobą na ten świat i nic ze sobą na tamten świat nie zabiorę.
4. Nie mam dwóch dusz, abym jedną stracił, a drugą zbawił.
5. Cóż mi pomoże, choćbym cały świat zyskał, a duszę stracił?
6. Wiem, że umrę – nie wiem, kiedy umrę.
7. Jakie życie, taka śmierć.
8. Jeśli duszę zbawię, wszystko zyskałem; jeśli ją stracę, wszystko straciłem.
9. Raz tylko człowiek się rodzi i raz tylko umiera – albo źle, albo dobrze.
10. Śmierć przychodzi wtedy, kiedy najmniej się jej spodziewamy.
11. Żyj tak, jakbyś miał umrzeć dzisiaj, a pracuj tak, jakbyś miał żyć wiecznie.
12. Kto nie chce pracować, niech też nie je.
13. Na to jestem stworzony, abym Boga kochał i duszę zbawił.
14. Kto nie ma pokoju w sumieniu, ten nie będzie miał pokoju i w domu.
15. Piekło pełne jest takich, którzy dobrze chcieli, a źle czynili.
16. Wielu jest powołanych, lecz mało wybranych. Ciasna jest droga do nieba, a szeroka do piekła.
17. Krótkie jest cierpienie sprawiedliwego, a radość wieczna; krótka jest radość grzesznika, a męka wieczna.
18. Kto lekceważy mały grzech, łatwo wpada w ciężki.
19. W godzinie śmierci pociechą nie będzie to, co miałeś, ale to, jakim byłeś.
20. Chrystus cierpiał z miłości do nas – cierpmy i my z miłości do Niego.
21. Nie ten bogaty, kto ma wiele pieniędzy, ale ten, kto ma wiele zasług.
22. Nie ten ubogi, kto nic nie ma, ale ten, kto ma grzechy.
23. Lepiej doznać krzywdy, niż krzywdę wyrządzić.
24. Nie lękaj się sądów ludzkich, ale lękaj się sądu Bożego.
25. Gdy cię ludzie chwalą, nie wynoś się; gdy cię ganią, nie martw się – jesteś tym, kim jesteś w oczach Boga.
26. W każdej sprawie nie pytaj, co ludzie na to powiedzą, ale co Bóg na to powie.
27. Życie jest krótkie, a wieczność długa.
28. Cały świat nie wyrządzi ci tyle zła, co jeden grzech.
29. Nie zazdrość bogatszym i nie gardź uboższymi.
30. Kto się uniża, tego Bóg wywyższy, a kto się wywyższa, tego Bóg uniży.
31. Kochaj bliźniego jak siebie samego. Kto mówi, że kocha Boga, a bliźniego nie kocha, jest kłamcą.
O rozeznanie
Krótkie uwagi na każdy dzień miesiąca – 31 myśli do rozważania
Krótkie uwagi na każdy dzień miesiąca to zbiór 31 zdań z dawnego modlitewnika. Każde ma towarzyszyć modlącemu się przez cały dzień – przy pracy, w drodze, w chwili pokusy. Wiele pochodzi z Ewangelii i Listów apostolskich, inne to ludowe przysłowia. Czyta się je rano, po modlitwie porannej.
Jedno zdanie na cały dzień
Dawne modlitewniki zawierały nie tylko modlitwy, ale też krótkie „uwagi”, „przypomnienia” czy „myśli”. Były przeznaczone dla ludzi, którzy nie mieli czasu na długą medytację: rolników, rzemieślników, matek. Rano czytali jedno zdanie i wracali do niego w ciągu dnia, przy pracy. Trzydzieści jeden uwag odpowiada najdłuższemu miesiącowi, więc zestaw powtarza się co miesiąc przez cały rok.
Ta forma ma długą tradycję. Mnisi pustyni egipskiej prosili starszych o „słowo” – jedno zdanie, z którym mogli żyć przez długi czas. Krótkie uwagi są ludową wersją tej mądrości.
Bóg, który widzi
Pierwsza uwaga otwiera cały zbiór: Bóg mnie widzi, Bóg mnie słucha, Bóg mnie sądzić będzie. To podstawowa prawda o obecności Boga, którą duchowość nazywa „chodzeniem w obecności Bożej”. Druga uwaga wyciąga z niej wniosek: nie robić przed Bogiem tego, czego wstydzilibyśmy się przed ludźmi.
Do tej samej grupy należą uwagi o sumieniu i ludzkich sądach: nie lękaj się sądów ludzkich, nie pytaj, co ludzie powiedzą, lecz co Bóg powie. Kiedy cię chwalą, nie wywyższaj się, kiedy ganią, nie martw się – jesteś tym, kim jesteś w oczach Boga. To zdanie przypomina myśl przypisywaną św. Franciszkowi z Asyżu.
Śmierć, która przychodzi niespodziewanie
Wiele uwag dotyczy śmierci: Wiem, że umrę – nie wiem, kiedy umrę; Jakie życie, taka śmierć; śmierć przychodzi, gdy najmniej się jej spodziewamy. Dawna duchowość nazywała to memento mori – pamiętaj o śmierci. Nie chodziło o straszenie, lecz o porządkowanie życia: kto pamięta, że czas jest ograniczony, łatwiej odróżnia rzeczy ważne od błahych.
Uwaga jedenasta łączy tę myśl z pracą: żyj tak, jakbyś miał umrzeć dzisiaj, a pracuj tak, jakbyś miał żyć wiecznie. Śmierć nie jest powodem do bezczynności, lecz do sumienności.
Cytaty z Ewangelii i Listów
Wiele zdań to cytaty biblijne lub ich parafrazy. Cóż mi pomoże, choćbym cały świat zyskał, a duszę stracił – to słowa Jezusa (Mt 16,26). Wielu jest powołanych, lecz mało wybranych pochodzi z przypowieści o uczcie weselnej (Mt 22,14), a obraz ciasnej i szerokiej drogi – z Kazania na górze (Mt 7,13–14). Kto nie chce pracować, niech też nie je to zdanie św. Pawła (2 Tes 3,10).
Uwaga trzecia przypomina słowa Hioba i Pierwszy List do Tymoteusza: niczego nie przynieśliśmy na świat i niczego nie możemy z niego wynieść (1 Tm 6,7). Ostatnia, trzydziesta pierwsza, to cytat z Pierwszego Listu św. Jana: kto mówi, że kocha Boga, a brata nienawidzi, jest kłamcą (1 J 4,20).
Mądrość ludowa i jej granice
Inne uwagi to przysłowia: piekło pełne jest takich, którzy dobrze chcieli, a źle czynili, kto lekceważy mały grzech, łatwo wpada w ciężki, lepiej doznać krzywdy, niż krzywdę wyrządzić. To ostatnie zdanie zna już Sokrates w dialogu Platona Gorgiasz, a św. Paweł pisze podobnie do Koryntian (1 Kor 6,7).
Niektóre sformułowania brzmią dziś surowo, np. o ciasnej drodze do nieba czy o wiecznej męce grzesznika. Czytając je, trzeba mieć w pamięci całość Ewangelii: Bóg chce zbawienia wszystkich ludzi (1 Tm 2,4), a Jego miłosierdzie jest większe od grzechu. Uwagi mają budzić czujność, nie lęk.
Jak korzystać z uwag
Najprostszy sposób to przeczytać rano uwagę z numerem odpowiadającym dniu miesiąca. Można zapisać ją na kartce lub w telefonie i wracać do niej w przerwach. Wieczorem, podczas rachunku sumienia, dobrze zapytać: czy dzisiejsza myśl coś we mnie zmieniła? Rodziny mogą czytać uwagę przy śniadaniu i rozmawiać o niej z dziećmi.
Krótkie uwagi na każdy dzień miesiąca – najczęstsze pytania
Co to są krótkie uwagi na każdy dzień miesiąca?
To zbiór 31 zdań z dawnego modlitewnika, po jednym na każdy dzień. Czyta się je rano i wraca do nich w ciągu dnia jako krótkiego rozważania.
Skąd pochodzi zdanie żyj tak, jakbyś miał umrzeć dzisiaj?
To dawna maksyma duchowa, znana w różnych wersjach. W uwagach brzmi: „Żyj tak, jakbyś miał umrzeć dzisiaj, a pracuj tak, jakbyś miał żyć wiecznie”.
Gdzie w Biblii jest zdanie kto nie chce pracować, niech też nie je?
W Drugim Liście św. Pawła do Tesaloniczan (3,10).
Jak codziennie rozważać krótką myśl?
Przeczytać rano jedno zdanie, zapisać je i wracać do niego w ciągu dnia. Wieczorem w rachunku sumienia zapytać, jak ta myśl wpłynęła na postępowanie.