Biskup w rozpadającej się Galii
Alpin (łac. Alpinus; fr. Alpin) pełnił w V wieku funkcję biskupa Châlons-sur-Marne, dzisiejszego Châlons-en-Champagne. Zmarł około 480 roku. Nie znamy daty jego urodzin ani większości innych szczegółów dotyczących jego życia.
W ówczesnej Galii biskup był kimś więcej niż tylko duszpasterzem. W miarę osłabiania się administracji cesarskiej i zanikania garnizonów stał się on jedyną trwałą władzą w mieście: prowadził negocjacje z barbarzyńcami, organizował wykup jeńców, rozdzielał zboże i rozstrzygał spory. Biskupi tacy jak Germanus z Auxerre, Lupus z Troyes i Anianus z Orleanu zapadli w pamięć swoich miast właśnie dzięki tej roli.
Alpin należał do tego pokolenia. Szampania leżała na trasie wielkich wędrówek ludów: w 451 roku przeszła przez nią armia Attyli, a w pobliżu Châlons rozegrała się decydująca bitwa na równinach Katalaunskich.
Co mówi tradycja o Alpinie i najeźdźcach?
Zgodnie z tradycją Alpin wyszedł na spotkanie najeźdźców i z powodzeniem wyprosił dla mieszkańców swojego miasta łaskę. Relacje różnią się co do szczegółów: niektórzy łączą to wydarzenie z Hunami pod wodzą Attyli, inni z wodzem Wandali lub z bandami plądrującymi te tereny w następstwie wielkich wędrówek ludów.
Legenda głosi, że nieuzbrojony biskup zablokował drogę najeźdźcom, a ich przywódca – poruszony jego postawą – zrezygnował z zniszczenia miasta i uwolnił jeńców. Opowieść ta ma taką samą strukturę jak historie o świętym Anianusie z Orleanu i świętym Lupusie z Troyes, co sugeruje raczej wspólny schemat narracyjny niż koniecznie relację z jednego konkretnego wydarzenia.
Można zatem uczciwie stwierdzić: fakt istnienia biskupa Alpina jest dobrze ugruntowany w lokalnej tradycji Kościoła w Châlons, podczas gdy szczegóły spotkania z najeźdźcami zostały spisane wieki później i mają charakter raczej pouczający niż kronikarski.
Kult świętego Alpina w Châlons
Pamięć o Alpinie głęboko zakorzeniła się w mieście, w którym pełnił funkcję biskupa. Jeden ze średniowiecznych kościołów kolegiackich w Châlons nosił jego imię, a w lokalnych kalendarzach liturgicznych jego święto przypada 7 września.
Relikwie i miejsca z nim związane uległy zniszczeniu w ciągu kolejnych stuleci – najpierw podczas wojen religijnych, a później podczas rewolucji francuskiej, kiedy to wiele kościołów w Szampanii zostało zniszczonych lub przeznaczonych do innych celów. Kult ten przetrwał jednak w skali diecezjalnej.
Poza Francją święty Alpin jest praktycznie nieznany. W Polsce jego imię nie występuje ani w kalendarzu liturgicznym, ani w zwyczaju nadawania imion dzieciom.