Święty Tysilio – książę i opat z Meifod w Powys

Dlaczego książę z Powys uciekł do klasztoru?

Tysilio był synem Brochwela Ysgithroga, króla Powys — przydomek ten tłumaczy się zazwyczaj jako „o kłach”, co może nawiązywać do dużych zębów, rogatego hełmu lub po prostu agresywnego usposobienia — oraz jego żony Arddun Penasgell. Ze strony matki był bratankiem Dunoda, wielkiego opata z Bangor Iscoed nad rzeką Dee. W jego czasach Powys obejmowało znaczną część obszaru, który obecnie stanowi wschodnią część środkowej Walii oraz zachodnią część hrabstwa Shropshire.

Jako syn króla miał obowiązek sprawować rządy lub walczyć. Zgodnie z tradycją jeszcze w młodym wieku uciekł z dworu ojca i zwrócił się o łaskę do Gwyddfarch, opata z Caer-Meguaidd — miejsca znanego obecnie jako Meifod — prosząc o przyjęcie go do zakonu. W celu sprowadzenia go z powrotem wysłano oddział wojowników z Powys. Brochwel został ostatecznie przekonany, by pozwolić mu pozostać.

Mówi się, że rozpoczął swoją działalność w Trallwng Llywelyn, obecnie Welshpool, po czym osiadł w Meifod pod opieką Gwyddfarcha. Wspomina o nim żywot świętego Beuno, spisany w XIV wieku, a jego genealogia znajduje się w dziele „Bonedd y Saint”.

Co święty Tysilio robił w Meifod i na wyspie Anglesey?

W obawie przed kolejnymi kłopotami ze strony rodziny Tysilio wycofał się do pustelni na wyspie w cieśninie Menai — Ynys Tysilio, znanej obecnie jako Church Island, położonej w pobliżu mostu Menai. Mówi się, że spędził tam siedem lat, wykorzystując to miejsce jako bazę do głoszenia kazań wzdłuż wybrzeży Gwynedd i Anglesey.

Następnie powrócił do Meifod i zastąpił Gwyddfarch jako opat. Odbudował kościół opactwa i założył drugi kościół w tej samej osadzie, Eglwys Tysilio. Jak podają źródła, przez pewien czas panował spokój.

Spokój ten zakończył się wraz ze śmiercią jego brata, Cynana Garwyna, króla Powys. Jego owdowiała szwagierka, znana w tradycji jako Gwenwynwyn, chciała, by Tysilio poślubił ją i objął tron. Odmówił jednak obu tych propozycji, w wyniku czego klasztor stał się obiektem prześladowań ze strony władzy królewskiej.

W jaki sposób Tysilio stał się świętym Suliacem w Bretanii?

Zamiast poddać się, Tysilio opuścił Walię wraz z garstką zwolenników. Udali się na południe przez Dyfed i przeprawili się przez morze do Armoriki, gdzie założył drugi klasztor w miejscu znanym obecnie jako Saint-Suliac, u ujścia rzeki Rance w pobliżu Saint-Malo. To właśnie tam, zgodnie z tradycją, zmarł w 640 roku.

Utożsamienie Tysilio z bretońskim Suliacem jest raczej kwestią tradycji niż pewnym faktem, a niektórzy autorzy podejrzewają, że byli to dwaj różni mężczyźni, których imiona się zbiegały. W Sizun w Bretanii zachowało się jego relikwiarzowe popiersie, a kult bretoński jest niezależny i ma długą tradycję.

Jego śmierć datuje się na 8 listopada i właśnie tego dnia obchodzi się jego święto. Rumuńska archidiecezja prawosławna w Wielkiej Brytanii, która czci go wśród świętych niepodzielonego Kościoła, otwarcie przyznaje, że rok jego śmierci nie jest znany – jest to rozsądna ostrożność, ponieważ data 640 r. opiera się na późnej tradycji.

Gdzie dziś upamiętnia się świętego Tysilio?

Jego imię pojawia się w nazwach miejscowości w całej Walii: Llandysilio w Powys, Llandissilio w Pembrokeshire, Llandysiliogogo w Ceredigion, Llantysilio w Denbighshire. Jego święto, gwyl-mabsant, było również dniem uroczystości patronackiej i czuwania w pobliskim Guilsfield, gdzie poświęcono mu święty studnię zwaną Fons Tysilio.

Jego imię stanowi również część nazwy jednej z najbardziej znanych osobliwości w Wielkiej Brytanii. Nazwa wsi na wyspie Anglesey, Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, zawiera element „llantysilio” – kościół św. Tysilio – i odnosi się do kościoła na wyspie Ynys Tysilio. Pełna nazwa została wymyślona w XIX wieku, aby odciągnąć podróżnych od linii kolejowej; święty w niej wymieniony jest jednak postacą autentyczną.

Od średniowiecza przypisywano mu również autorstwo walijskiej kroniki znanej jako „Brut Tysilio”, będącej wersją „Brut y Brenhinedd” wywodzącą się z XII-wiecznej łacińskiej historii Geoffreya z Monmouth. Przypisanie to nie jest obecnie akceptowane, ponieważ tekst powstał o kilka stuleci później niż żył on sam. XII-wieczny poeta Cynddelw Brydydd Mawr ułożył jednak na jego cześć odę.

Warto wiedzieć

Jego imię występuje w nazwie Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch – najdłuższej nazwie miejscowości w Wielkiej Brytanii, gdzie „llantysilio” oznacza kościół św. Tysilio.

Średniowieczna walijska kronika „Brut Tysilio” przez wieki była mu przypisywana, choć w rzeczywistości jest to tłumaczenie XII-wiecznego dzieła łacińskiego, napisanego długo po jego śmierci.

Odmówił zarówno korony, jak i królewskiego małżeństwa, w wyniku czego jego klasztor był prześladowany przez dwór z Powys.

Najczęstsze pytania

Kiedy przypada święto świętego Tysilio?

Święto przypada 8 listopada, uznawanego za dzień jego śmierci. W tradycji walijskiej był to jego gwyl-mabsant, czyli święto patronalne, a w Guilsfield w Powys była to również data uroczystości parafialnych. Upamiętnia się go tego samego dnia w prawosławnych kalendarzach świętych Wysp Brytyjskich.

Kim był święty Tysilio?

Był synem Brochwela Ysgithroga, króla Powys, który jako młody człowiek opuścił dwór, by zostać mnichem w Meifod pod kierownictwem opata Gwyddfarch. Później objął stanowisko opata, odmówił zarówno objęcia tronu Powys, jak i poślubienia swojej owdowiałej szwagierki, a ostatecznie wyemigrował do Bretanii.

Czy święty Tysilio to ta sama postać co święty Suliac?

Tradycja utożsamia te miejsca, a bretońska wioska Saint-Suliac w pobliżu Saint-Malo jest uważana za klasztor założony przez Tysilio po opuszczeniu Walii. Niektórzy badacze kwestionują, czy nie doszło do połączenia postaci dwóch odrębnych świętych o podobnych imionach. Kult bretoński, w tym relikwiarz z popiersiem w Sizun, rozwinął się niezależnie od kultu walijskiego.

Czy święty Tysilio napisał „Brut Tysilio”?

Nie. „Brut Tysilio” to walijska wersja „Brut y Brenhinedd”, która z kolei wywodzi się z łacińskiej kroniki Geoffreya z Monmouth z XII wieku — kilkaset lat po śmierci Tysilio. Przypisanie mu tej roli ma charakter średniowieczny i honorowy. Zachowała się natomiast autentyczna XII-wieczna oda poświęcona mu, autorstwa Cynddelwa Brydydda Mawra.