Litania do św. Antoniego Padewskiego — tekst

Antoni urodził się w Lizbonie około 1195 roku jako Fernando. Najpierw był kanonikiem regularnym, a następnie wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych, pragnąc udać się do Maroka i tam ponieść śmierć męczeńską. Choroba pokrzyżowała te plany; ostatecznie trafił do Włoch, gdzie odkryto w nim wybitnego kaznodzieję. Zmarł w Padwie w 1231 roku, mając około trzydziestu sześciu lat, a już w następnym roku został kanonizowany — był to jeden z najszybszych procesów kanonizacyjnych w historii Kościoła.

Jego znajomość Pisma Świętego była tak rozległa, że w inwokacjach litanii nazywany jest „skarbnicą Pisma Świętego”. W 1946 roku ogłoszono go Doktorem Kościoła. W ikonografii przedstawiany jest trzymający Dzieciątko Jezus i lilię, co odzwierciedla inwokacja litanii: „Niosący najukochańsze Dzieciątko Jezus”.

Z kultem św. Antoniego wiążą się dwie trwałe tradycje. Pierwszą z nich są wtorki św. Antoniego — dzień tygodnia wybrany ze względu na to, że jego pogrzeb odbył się we wtorek. Drugą jest chleb św. Antoniego: jałmużna przekazywana w intencji otrzymania łaski, przeznaczona dla ubogich. Powszechnie wzywa się go również w sprawie zagubionych przedmiotów; zwyczaj ten wywodzi się z opowieści o odnalezionym psałterzu.

Opublikowana tu wersja litanii nosi wyraźne ślady czasu i miejsca jej powstania. Wśród próśb pojawia się błaganie: „abyś raczył, za wstawiennictwem św. Antoniego, zachować tę biedną Ojczyznę w całości” — zdanie zrozumiałe jedynie w kontekście rozbiorów, kiedy to modlitewniki drukowane dla polskich czytelników przemycały treści patriotyczne w formie dewocyjnej. Obok niej znajdują się całkowicie zwyczajne prośby: o zdrowie duszy i ciała, o owoce ziemi, o wiernego przewodnika na drodze

Litania odmawiana jest w formie wezwań i odpowiedzi: „Módl się za nami” w części skierowanej do świętego, „Wybaw nas, Panie” i „Wysłuchaj nas, Panie” w prośbach skierowanych do Boga. To rozróżnienie nie jest przypadkowe — prosimy świętego o wstawiennictwo, a o samo wybawienie prosimy wyłącznie Boga.

Tradycyjnym dniem jest wtorek. W wielu kościołach franciszkańskich obchodzi się wówczas nabożeństwo ku czci św. Antoniego, podczas którego litania łączy się z odczytywaniem próśb i podziękowań złożonych przez wiernych. Drugą okazją jest 13 czerwca oraz trzynaście poprzedzających go wtorków, obchodzonych jako przygotowanie do tego święta.

Modląc się prywatnie, warto połączyć litanię z konkretnym aktem miłosierdzia. Zwyczaj „chleba św. Antoniego” zakłada, że prośbie towarzyszy jałmużna — dzięki temu modlitwa nie sprowadza się do traktowania świętego jak biura rzeczy znalezionych.

Odpowiednia jest każda pozycja, najczęściej klęczenie przed figurą lub obrazem. Litania jest krótka, zajmuje zaledwie kilka minut, więc łatwo ją włączyć do modlitwy porannej.

Na zakończenie odmawia się „Ojcze nasz”, „Zdrowaś Maryjo” i „Chwała Ojcu”, a w intencjach szczególnych dodaje się własną prośbę własnymi słowami.