Kim była święta Gertruda z Remiremont?
Gertruda pochodziła z jednej z czołowych rodzin królestwa frankijskiego Austrazji. Jej dziadek Romaric był szlachcicem na dworze Merowingów, zanim Amatus – mnich z Luxeuil, wykształcony w tradycji irlandzkiego misjonarza św. Kolumbana – przekonał go do życia monastycznego. Około 620 roku obaj mężczyźni założyli klasztor podwójny, z oddzielnymi wspólnotami męską i żeńską, na wzgórzu nad doliną Mozeli, zwanym wówczas Habendum, a znanym obecnie jako Saint-Mont.
Romaric przyciągnął do życia zakonnego w tym miejscu kilku członków swojej rodziny. Gertruda została powierzona zakonnicom już jako dziecko, jej ciotka Klara została później opatką, a jej brat Adelphus ostatecznie stanął na czele wspólnoty męskiej. Klasztor ten był w bardzo realnym sensie rodzinnym przedsięwzięciem poświęconym modlitwie.
Jak wyglądało życie w klasztorze na Saint-Mont?
Wczesna wspólnota przestrzegała surowej reguły Kolumbana, a nie reguły św. Benedykta. Jej najbardziej charakterystyczną cechą była „laus perennis”, czyli nieustanna modlitwa: grupy zakonnic i mnichów na zmianę śpiewały w chórze, tak aby śpiew psalmów nigdy nie ustawał, ani w dzień, ani w nocy.
Wspólnotą żeńską kierowały kolejno opatki Mactefled i Klara. Mniej więcej w połowie VII wieku, po śmierci Clare, na jej następczynię wybrano Gertrudę, a lokalna tradycja podaje, że w momencie wyboru była ona jeszcze młoda. Kierowała klasztorem przez około dwie dekady, kontynuując życie modlitewne ustanowione przez założycieli, choć zachowane źródła odnotowują niewiele konkretnych wydarzeń z okresu jej abactwa. Zmarła 7 listopada, najprawdopodobniej na początku lat 670., i została pochowana na wzgórzu Saint-Mont.
W jaki sposób kult świętej Gertrudy został uznany przez Kościół?
Cześć oddawana Gertrudzie przez kilka stuleci miała charakter lokalny. W 1051 roku uzyskała ona aprobatę papieża Leona IX, który dobrze znał ten region: przed wyborem na papieża pełnił on funkcję biskupa Toul, diecezji, do której należało wówczas Remiremont. Dwa lata wcześniej uhonorował już założycieli, Romarica i Amatusa, dzięki czemu święci z Saint-Mont zostali uznani w krótkim czasie.
Jej merowingie imię, Gebetrude, było stopniowo zastępowane w tekstach bardziej znaną formą – Gertruda. Nie należy jej mylić ze św. Gertrudą z Nivelles, frankijską opatką z tego samego stulecia, której święto obchodzone jest 17 marca, ani ze średniowieczną mistyczką św. Gertrudą Wielką, której święto przypada 16 listopada.
Co stało się z opactwem w Remiremont po śmierci Gertrudy?
Około 818 roku zakonnice opuściły szczyt wzgórza, osiedliły się w dolinie poniżej i przyjęły Regułę św. Benedykta. Miasto, które wyrosło wokół nich, zachowało imię założyciela – Romarici Mons, które przekształciło się w Remiremont. W późniejszych stuleciach opactwo przekształciło się w zamożny kapitułę szlacheckich kanoniczek, których przełożone miały rangę księżniczek Świętego Cesarstwa Rzymskiego, aż do momentu rozwiązania wspólnoty podczas rewolucji francuskiej.
Samo Saint-Mont, gdzie Gertruda spędziła całe swoje życie, pozostaje spokojnym, zalesionym wzniesieniem nad Mozelą. Wędrowcy i pielgrzymi wciąż wspinają się na nie, aby zobaczyć ślady dawnego klasztoru i przypomnieć sobie wspólnotę nieustannej modlitwy, którą niegdyś prowadziła.