Kim była święta Adelina?
Adelina pochodziła z normandzkiej rodziny szlacheckiej, prawdopodobnie z regionu Bessin w dzisiejszej Dolnej Normandii. Życie zakonne rozpoczęła w jednym z opactw w Caen — mieście, w którym Wilhelm Zdobywca i jego żona Matylda założyli dwa wielkie klasztory.
O jej młodości nie wiadomo prawie nic. Źródła średniowieczne interesowały się nią głównie dlatego, że była siostrą Witalisa z Savigny, jednego z bardziej znanych kaznodziejów i pustelników na przełomie XI i XII wieku. Taka perspektywa była wówczas normą: kobiety pojawiały się w kronikach najczęściej dzięki mężczyznom z ich rodziny.
Późniejsza tradycja przypisywała jej opiekę nad wspólnotą kobiet, które osiedliły się w pobliżu Mortain, oraz udział w rozwoju osady Neufbourg.
Warto umieścić to w szerszym kontekście. Przełom XI i XII wieku był w Normandii okresem gwałtownego rozkwitu życia religijnego: powstawały nowe pustelnie, opactwa i wspólnoty kobiet podążające za popularnymi wówczas wędrownymi kaznodziejami. Adelina należy właśnie do tej fali, a jej klasztor jest jednym z jej trwałych śladów.
Białe Opactwo w Mortain i zakonnik, który je założył
Vitalis, kapelan Roberta z Mortain, porzucił służbę na dworze, by żyć jako pustelnik, a następnie założył opactwo w Savigny. Dla jego siostry i kobiet, które do niej dołączyły, utworzono wówczas w Mortain odrębny klasztor, znany jako Abbaye Blanche — Białe Opactwo. Nazwa ta wywodzi się od koloru habitów noszonych w tej tradycji monastycznej.
Adelina została pierwszą przełożoną tego klasztoru i kierowała nim aż do swojej śmierci w 1125 roku. Wspólnota w Mortain należała do rodziny klasztorów z Savigniac, które w połowie XII wieku zostały włączone do zakonu cystersów.
Budynki Białego Opactwa przetrwały do dziś i należą do najciekawszych zabytków w stylu romańskim i wczesnogotyckim w tej części Normandii.
O samym Vitalisie wiadomo znacznie więcej niż o jego siostrze. Był kapelanem Roberta z Mortain, przyrodniego brata Wilhelma Zdobywcy, a następnie przez wiele lat prowadził życie pustelnika w lasach na pograniczu Normandii i Maine, gdzie jako kaznodzieja przyciągał tłumy. Założenie klasztoru dla kobiet było naturalną konsekwencją tej działalności: ktoś musiał zapewnić stałe schronienie tym, które podążały za jego naukami.
Co jest faktem, a co wynika z późniejszej tradycji?
Nie zachowało się żadne biografie Adeliny napisane za jej życia lub wkrótce po jej śmierci. To, co o niej wiadomo, pochodzi z późniejszych zapisów klasztornych i lokalnej tradycji, dlatego wiele szczegółów — data jej urodzin, imiona rodziców, przebieg jej pobytu w Caen — pozostaje niepewnych.
Pewne jest to, co potwierdza sam fakt powstania fundacji: na początku XII wieku w Mortain, w kręgu Witalisa z Savigny, założono klasztor żeński, a pamięć klasztorna zachowała imię jego pierwszej przełożonej jako Adelina.
Jej szczątki przeniesiono później do opactwa w Savigny, gdzie spoczywa obok swojego brata. Kult Adeliny pozostał lokalny, ograniczony do Normandii, i nigdy nie rozprzestrzenił się na cały Kościół.
Adelina nigdy nie została też formalnie kanonizowana — w XII wieku procedura papieska wciąż się kształtowała, a uznanie świętości najczęściej wynikało z lokalnej tradycji potwierdzonej przez biskupa. Dlatego źródła częściej określają ją mianem „świętej” niż podają datę kanonizacji.
Kult i imieniny Adeliny
Święto św. Adeliny obchodzone jest 20 października. W Normandii pamięć o niej podtrzymują parafie i wspólnoty związane z dawnym opactwem, a jej imię pojawia się w lokalnych kalendarzach liturgicznych.
W Polsce data ta funkcjonuje przede wszystkim jako imieniny Adeliny. Imię to wywodzi się z germańskiego rdzenia „adal”, oznaczającego „szlachetny”, i jest spokrewnione z imionami Adela, Adelaide oraz Alina.
Dla osób poszukujących patronki o tym imieniu najczęściej wymieniana jest Adelina z Mortain, obok wcześniejszej świętej Adelajdy, cesarzowej, której wspomnienie przypada 16 grudnia.
Jeśli planujesz życzenia imieninowe lub szukasz patronki dla dziecka o tym imieniu, warto pamiętać o tym rozróżnieniu: 20 października odnosi się do normandzkiej opatki, a 16 grudnia do cesarzowej z X wieku. Obie daty są obowiązujące w polskich kalendarzach.