Skąd wiemy o świętym Patroklosie?
Patroklos jest niezwykle dobrze udokumentowaną postacią jak na pustelnika swoich czasów. Grzegorz z Tours poświęcił mu dziewiąty rozdział swojego dzieła „Żywoty Ojców”, pisząc go około dziesięć lat po śmierci świętego na podstawie pisemnej relacji. Grzegorz pisał raczej w celu pouczenia niż stworzenia biografii w współczesnym rozumieniu, jednak bliskość czasowa tych wydarzeń nadaje tej opowieści prawdziwą wagę historyczną.
Patroklos urodził się około 496 roku w Berry, na terytorium Bourges, jako syn mężczyzny o imieniu Aetherius. Jako chłopiec został wysłany, by opiekować się rodzinnymi owcami, podczas gdy jego brat Antonius chodził do szkoły. Grzegorz opowiada, że Antonius wyśmiewał go jako zwykłego chłopa, a ta drwina tak głęboko zraniła Patroklosa, że porzucił stado i poprosił o możliwość zdobycia wykształcenia. Okazał się bystrym i zdolnym uczniem.
Dlaczego Patroklos opuścił Bourges i udał się do Néris?
Odrzucając małżeństwo, które matka miała dla niego w planach, Patroklos wstąpił do duchowieństwa w Bourges i został wyświęcony na diakona przez biskupa Arkadiusza. Jego nieustanne posty utrudniały mu wspólne życie z innymi duchownymi, ponieważ nie mógł uczestniczyć w ich posiłkach, więc wycofał się do Néris, dzisiejszego Néris-les-Bains w departamencie Allier.
Tam zbudował kaplicę poświęconą św. Marcinowi i gromadził dzieci, aby uczyć je czytania i poznawania Pisma Świętego. Jego sława świętości przyciągała tak wielu odwiedzających, że jego modlitwa była nieustannie przerywana. Jak podaje Grzegorz, zanim podjął decyzję, co zrobić, napisał kilka notatek i położył je na ołtarzu, czuwając przez trzy noce; ta, którą następnie wziął do ręki, skierowała go na pustynię.
Jak wyglądało jego życie jako pustelnika w lesie?
Opuszczając swój dom w Néris, który miał stać się klasztorem sióstr zakonnych, Patroklos zabrał ze sobą jedynie pług i dwustronny topór, po czym zbudował celę głęboko w lesie, w miejscu zwanym Mediocantus. Miejsce to zazwyczaj utożsamia się z wioską La Celle w departamencie Allier, której sama nazwa nawiązuje do jego celi. Mieszkał tam przez osiemnaście lat, uprawiając ziemię, modląc się i przyjmując tych, którzy przybywali po pomoc, zwłaszcza osoby uważane za opętane.
Grzegorz opowiada, jak Patroklos odkrył, że amulety przekazane kobiecie imieniem Leubella w celu ochrony przed dżumą były w rzeczywistości dziełem diabła, oraz jak następnie ukazał mu się sam kusiciel. Epizod ten odzwierciedla walkę świętego z praktykami magicznymi, które wciąż funkcjonowały obok chrześcijaństwa na wiejskich terenach Galii. Gdy wokół niego zgromadzili się uczniowie, założył klasztor w Colombier, kilka mil od swojej celi, sam zaś pozostał pustelnikiem.
Gdzie pochowano świętego Patroklosa i w jaki sposób jest czczony?
Patroklos zmarł w swojej leśnej celi w wieku około osiemdziesięciu lat, około roku 576; lokalne kalendarze podają datę jego śmierci na 18 lub 19 listopada. Według Grzegorza arcykapłan z Néris próbował przejąć ciało dla swojego miasta, ale święty został pochowany w Colombier, zgodnie ze swoją wolą. Lokalna tradycja dodaje, że jego całun jaśniał światłem, gdy arcykapłan próbował go zabrać.
Grzegorz odnotowuje, że przy jego grobie miały miejsce uzdrowienia: niewidomi odzyskiwali wzrok, chromi chodzili, a niemowie przemawiali. Martyrologium rzymskie upamiętnia go jako kapłana, który żył jako pustelnik-misjonarz, a parafie Colombier i La Celle nadal czczą go jako swojego świętego.