Poniedziałek, 16 listopada 2026 Poniedziałek XXXIII tygodnia zwykłego

DobraModlitwa.pl Katolicki modlitewnik internetowy

Listopad Miesiąc modlitwy za zmarłych: wypominki, różaniec i modlitwy przy grobie bliskich. Modlitwy za zmarłych

Opat

Święty Otmar

Święty Otmar, którego wspomnienie przypada 16 listopada, przekształcił pustelnię, w której mieszkał irlandzki mnich Gall, w opactwo św. Galla, jedno z wielkich ośrodków monastycznych średniowiecznej Europy. Wprowadził w nim regułę św. Benedykta, założył szkołę i zbudował pierwszy dom dla trędowatych na terenie dzisiejszej Szwajcarii. Zmarł w 759 roku jako więzień na wyspie na Renie, po tym jak odmówił oddania ziem klasztornych dwóm lokalnym hrabiom.

Kim był święty Otmar?

Otmar, którego imię występuje również w brzmieniu Othmar i Audomar, urodził się około roku 689, prawdopodobnie na ziemiach alemańskich w pobliżu miejsca, gdzie później powstało miasto Sankt Gallen. Kształcił się w Raetii i tam przyjął święcenia kapłańskie, a przez pewien czas pełnił posługę w kościele św. Florinusa.

W 719 roku miejscowy właściciel ziemski Waltram powierzył mu celę, w której sto lat wcześniej mieszkał i zmarł Gall, towarzysz Kolumbana. Wokół grobu osiedliła się luźna grupa mnichów, pozbawiona wspólnej reguły i właściwego przełożonego.

Otmar przejął nad nimi opiekę i zbudował klasztor. Zapamiętano go raczej jako założyciela opactwa niż jako następcę, ponieważ przed jego przybyciem istniało jedynie sanktuarium z kilkoma pustelnikami, a po jego odejściu pozostała zorganizowana wspólnota z budynkami, ziemią i jasno określonym celem.

Co zbudował w Saint Gall?

Wprowadził Regułę św. Benedykta, najprawdopodobniej w 747 roku, w ramach reformy instytucji kościelnych, która toczyła się wówczas w Alemanii. Reguła ta obowiązywała w Sankt Gallen aż do likwidacji opactwa w 1805 roku, czyli ponad tysiąc lat później.

Założył również szkołę klasztorną, z której wyrosła biblioteka, dzięki której Sankt Gallen zasłynęło. Biblioteka opactwa przechowuje rękopisy o niezwykłym znaczeniu, w tym słynny plan idealnego klasztoru z IX wieku, a sama biblioteka stoi dziś w miejscu wybranym przez Otmara.

Trzecie dzieło mówi o nim najwięcej. Zbudował on dom dla trędowatych, pierwsze tego rodzaju hospicjum odnotowane na terenie współczesnej Szwajcarii, a tradycja jego troski o chorych i ubogich jest na tyle silna, że przyniosła mu przydomek „ojca ubogich”.

Dlaczego święty Otmar zmarł w niewoli?

Kiedy w połowie VIII wieku zakończyło się podbicie Alemanii przez Franków, na celowniku znalazły się posiadłości opactwa. Dwaj hrabiowie, Warin i Ruodhart, zgłosili roszczenia do ziem należących do Sankt Gallen, a Otmar nie chciał ustąpić.

Wcześniej udał się do króla Franków, Pipina, z listem polecającym i został dobrze przyjęty, co sugeruje, że potrafił bronić swojego opactwa zarówno na płaszczyźnie politycznej, jak i prawnej. Tym razem hrabiowie zadziałali pierwsi. Pojmali go podczas podróży do Konstancji, przetrzymywali w zamku Bodmann, a następnie uwięzili na wyspie Werd na Renie w pobliżu Stein am Rhein.

Zmarł tam 16 listopada 759 roku, po około sześciu miesiącach uwięzienia, i został pochowany na wyspie. Dziesięć lat później mnisi sprowadzili jego ciało z powrotem do Sankt Gallen, a w 867 roku został uroczyście pochowany w kościele zbudowanym na jego cześć. Biskup Salomon I z Konstancji uznał jego kult w 864 roku, zgodnie z praktyką potwierdzania świętości przed wprowadzeniem formalnych procedur kanonizacyjnych.

Dlaczego przedstawia się go z małą beczułką wina?

Cechę tę wywodzi się z opowieści związanej z powrotem jego ciała z Werd. Mnisi, przepływający jezioro w upale, mieli ze sobą tylko jedną małą beczułkę wina, a legenda głosi, że bez względu na to, ile pili, wino nie wyczerpywało się.

Średniowieczni artyści wykorzystali ten motyw, i Otmar jest zazwyczaj przedstawiany jako opat benedyktyński trzymający w jednej ręce pastorał, a w drugiej małą beczułkę. Jest to jeden z bardziej radosnych atrybutów w ikonografii chrześcijańskiej, dzięki czemu stał się naturalnym patronem plantatorów winorośli w regionie winiarskim wokół Jeziora Bodeńskiego.

Po Maurycym i Gallu stał się jednym z najczęściej czczonych świętych w Szwajcarii. Kościoły poświęcone jego pamięci znajdują się w północno-wschodniej części kraju, w Vorarlbergu oraz w południowych Niemczech, a miasto i diecezja Saint-Gall czczą go wraz z irlandzkim pustelnikiem, którego grób strzegł.

Warto wiedzieć

  • Zbudował on pierwsze odnotowane hospicjum dla trędowatych na terytorium współczesnej Szwajcarii.
  • Wprowadzona przez niego Reguła św. Benedykta obowiązywała w Saint Gall aż do zamknięcia opactwa w 1805 roku.
  • Biblioteka opactwa, która wyrosła z jego szkoły, znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
  • Jego ciało sprowadzono z wyspy Werd dziesięć lat po jego śmierci.
  • Mała beczka wina, którą trzyma w dłoni, pochodzi z legendy opowiadającej o tej podróży przez jezioro.

Najczęstsze pytania


Kiedy przypada święto św. Otmara?

Świętego Otmara czci się 16 listopada, w dniu jego śmierci na wyspie Werd w 759 roku. Święto to obchodzone jest ze szczególną uroczystością w diecezji Sankt Gallen oraz ogólnie w diecezjach szwajcarskich, a pojawia się w kalendarzach niemieckich i austriackich w regionach, gdzie zakorzenił się jego kult.

Czy św. Otmar założył opactwo w St. Gallen?

Tak, w sensie praktycznym. Irlandzki mnich Gall mieszkał i zmarł w tym miejscu sto lat wcześniej, a kilku pustelników czuwało przy jego grobie. Otmar przybył w 719 roku, zorganizował ich w wspólnotę, zbudował klasztor, a później wprowadził w nim Regułę św. Benedykta, dlatego uznaje się go za założyciela opactwa i pierwszego opata.

Dlaczego św. Otmar nosi beczkę?

W związku z legendą opowiadającą o przeniesieniu jego szczątków do Sankt Gallen. Mówi się, że mnisi, przepływając w upale Jezioro Bodeńskie, pili z jednej małej beczki wina, która nigdy się nie opróżniała. Artyści przyjęli beczkę jako jego atrybut, a plantatorzy winorośli z okolic jeziora uznali go za swojego patrona.

Czy św. Otmar został kanonizowany?

Nie zgodnie z procedurą stosowaną obecnie przez Kościół, która wówczas jeszcze nie istniała. Jego kult został uznany przez biskupa Salomona I z Konstancji w 864 roku, około sto lat po jego śmierci, a potwierdzony uroczystym złożeniem jego relikwii w 867 roku. Był to typowy sposób uznawania świętości we wczesnym średniowieczu.