Kim był święty Bieuzy?
Zgodnie z tradycją bretońską pochodził on z Brytanii i przybył do Armoriki w okresie wielkich wędrówek ludów w V i VI wieku, w towarzystwie świętego Gildasa. Jego imię zapisuje się w języku bretońskim jako Bic'hwi lub Bihui, a we francuskim jako Bieuzy, Bihy lub Bihuy; prawdopodobnie wywodzi się ono ze starego słowa bretońskiego oznaczającego „żywy” lub „pełen życia”. Czasami utożsamia się go ze świętym Bihy, czczonym w pobliżu Quintin w diecezji Saint-Brieuc, choć to utożsamienie jest kwestionowane.
Nie zachowały się żadne wczesne źródła dotyczące jego życia. Dysponujemy jedynie śladami kultu potwierdzonymi przez nazwy miejsc, kaplice i fontanny, a także legendą spisaną przez hagiografów wiele wieków po opisywanych w niej wydarzeniach. Jest to sytuacja typowa dla świętych z półwyspu bretońskiego i wymaga raczej ostrożności niż odrzucenia.
Jaka jest historia jego pustelni nad rzeką Blavet?
Tradycja głosi, że Gildas, który wcześniej założył opactwo Saint-Gildas-de-Rhuys na wybrzeżu, udał się wraz z Bieuzy’m w górę doliny rzeki Blavet i że obaj osiedlili się w naturalnej jaskini wśród skał u podnóża wzgórza Castennec. Przekształcili jaskinię w kaplicę. Miejsce to robi ogromne wrażenie – jest to masyw skalny stromo wznoszący się nad rzeką.
Po kilku latach Gildas powrócił do Rhuys, ale Bieuzy pozostał na miejscu. Mówi się, że założył szkołę obok pustelni, a wokół niej osiedliło się kilka rodzin; miejsce to przekształciło się w wioskę, która do dziś nosi jego imię. Osady obu pustelników zostały zniszczone podczas najazdów Wikingów w IX lub X wieku, a miejsce to zostało ponownie założone w późnym średniowieczu jako kaplica Saint-Gildas, która stoi tam do dziś.
Jak zginął według tradycji?
Legenda, która przyniosła mu sławę, dotyczy jego daru leczenia wścieklizny, zwanej w tym regionie chorobą świętego Bieuzy’ego. Pewien miejscowy pan wysłał sługę, by sprowadził go w celu wyleczenia stada psów myśliwskich, które oszalały. Bieuzy odprawiał właśnie mszę i odmówił jej przerwania.
Władca przybył osobiście i rozłupał pustelnikowi czaszkę ostrzem, które – jak głosi opowieść – utknęło w ranie. Bieuzy dokończył mszę, po czym udał się do opactwa w Rhuys, gdzie otrzymał błogosławieństwo od Gildasa i zmarł u jego stóp. Wersje różnią się co do tego, czy bronią była miecz, topór czy duży nóż, a także co do odległości, jaką miał pokonać.
Jest to raczej folklor niż zapis historyczny i jako taki należy go traktować. Taki schemat jest powszechny w hagiografii celtyckiej, gdzie sednem opowieści jest odmowa świętego przerwania liturgii dla wygody wpływowego człowieka. Opowieść ta wyjaśnia ikonografię, ponieważ Bieuzy jest przedstawiany z ostrzem wciąż tkwiącym w głowie.
Jak czci się go dziś w Bretanii?
W całym departamencie Morbihan i sąsiednich okręgach znajduje się spora liczba fontann poświęconych temu świętemu, do których pielgrzymi udawali się w poszukiwaniu ulgi w przypadku wścieklizny, migreny i innych bólów głowy. Fontanna w Bieuzy-Lanvaux, niedaleko Pluvigner, wiąże się z nocą, którą, jak się uważa, spędził tam podczas swojej ostatniej podróży. Kaplice noszące jego imię stoją w Ploemeur i w Nostang.
Jego święto przypada 24 listopada. Należy on do licznej grupy bretońskich świętych, którzy nigdy nie zostali formalnie kanonizowani i nie figurują w Martyrologium Rzymskim, ale których kult był praktykowany lokalnie na długo przed powstaniem takich procedur. Znajduje się on w spisie imion świętych sporządzonym przez francuskich biskupów, a gmina Bieuzy, obecnie wchodząca w skład Plumeliau-Bieuzy, nadal nosi jego imię.