Kim byli Akwila i Priska?
Akwila był Żydem pochodzącym z Pontu, regionu nad Morzem Czarnym na terenie dzisiejszej Turcji. Wraz z żoną Priską mieszkał w Rzymie, z którego oboje musieli wyjechać, gdy cesarz Klaudiusz nakazał Żydom opuszczenie stolicy — miało to miejsce około roku 49.
Osiedlili się w Koryncie, gdzie spotkali Pawła. Łączył ich ten sam zawód: wszyscy trzej zajmowali się szyciem namiotów, pracując z grubymi tkaninami i skórą. Paweł zamieszkał z nimi i pracował u ich boku, a w „Dziejach Apostolskich” odnotowano, że spędził w Koryncie półtora roku.
To bardzo konkretny obraz początków chrześcijaństwa: apostoł nie mieszka w rezydencji ani w świątyni, lecz w warsztacie pary rzemieślników, którzy właśnie stracili swój dom w Rzymie.
O edykcie Klaudiusza wiemy również z relacji rzymskiego historyka Swetoniusza, który wspomina o zamieszkach wśród Żydów w stolicy. Dla Akwili i Priski oznaczało to utratę warsztatu i środków do życia — a jednocześnie początek drogi, na której spotkali apostoła.
Nauczyciele z Apollos i gospodarze kościoła domowego
Z Koryntu Akwila i Priska przenieśli się do Efezu. Tam usłyszeli w synagodze przemawiającego Apollosa — Żyda z Aleksandrii, elokwentnego człowieka dobrze znającego Pismo Święte, który jednak znał jedynie chrzest Jana. Przyjęli go do siebie i dokładniej wyjaśnili mu drogę Bożą. Apollos stał się później jednym z najważniejszych głosicieli Ewangelii w Achai.
W ich domu gromadziła się wspólnota. Pisząc do Koryntian, Paweł przesyła pozdrowienia od Akwili i Priski „wraz z kościołem, który zbiera się w ich domu”. Jest to jeden z najstarszych opisów kościoła domowego — chrześcijaństwo w pierwszych dziesięcioleciach swojego istnienia nie posiadało świątyń i gromadziło się w prywatnych domach.
Po śmierci Klaudiusza powrócili do Rzymu; w Liście do Rzymian Paweł pozdrawia ich jako pierwszych na długiej liście i przypomina, że ryzykowali własnym życiem, by ocalić jego. Ostatnia wzmianka, w Drugim Liście do Tymoteusza, ponownie umieszcza ich w Efezie.
Warto zwrócić uwagę na to, w jaki sposób pouczali Apollosa. Nie upomnieli go publicznie w synagodze – zaprosili go do swojego domu i wyjaśnili mu sprawę na osobności. Tradycja katechetyczna zapamiętała ten szczegół jako wzór korygowania kogoś bez poniżania go.
Dlaczego imię Prisca pojawia się czasem przed imieniem jej męża?
W Nowym Testamencie ta para pojawia się sześć razy, a w większości przypadków imię żony występuje przed imieniem męża. W kulturze śródziemnomorskiej I wieku było to niezwykłe i od dawna przyciąga uwagę komentatorów.
Zaproponowano różne wyjaśnienia: większa aktywność Priski w społeczności, jej wyższa pozycja społeczna lub możliwość, że to ona pierwsza przyjęła wiarę. Żadnego z nich nie da się udowodnić — źródła po prostu tego nie podają. Pewne jest natomiast to, że oboje zawsze pojawiają się razem, jako para działająca wspólnie, a nie jako mąż z towarzyszącą mu żoną.
Ta drobna obserwacja mówi również coś o samym Pawle. Apostoł, często przedstawiany jako nieprzychylny kobietom, wymienia Priskę i umieszcza ją na pierwszym miejscu, a oboje nazywa swoimi współpracownikami – używając dokładnie tego samego słowa, którego używa w odniesieniu do Tymoteusza czy Tytusa.
Kult, święto obchodzone 8 lipca oraz patronat
Rzymski martyrologium upamiętnia ich oboje 8 lipca. Tradycja wspomina również o ich męczeństwie, jednak wczesne źródła nie zawierają na ten temat żadnych wzmianek, dlatego element ten należy traktować raczej jako późniejszy dodatek.
Ich pamięć wiąże się z rzymskim kościołem św. Priski na wzgórzu Awentyn — jednym z najstarszych kościołów tytularnych w mieście. Lokalna tradycja umiejscawia tam dom tej pary, choć badania archeologiczne nie dostarczają w tej kwestii żadnych rozstrzygających dowodów.
Dzisiaj do Akwili i Priski najczęściej wzywa się w duszpasterstwie rodzinnym — jako parę, dzięki której Ewangelia dotarła do zwykłego domu, warsztatu i codziennej pracy.
Ich historia świadczy również o mobilności pierwszych chrześcijan. W ciągu nieco ponad dekady trzykrotnie zmieniali miasta: Rzym, Korynt, Efez i ponownie Rzym. Ewangelia rozprzestrzeniała się dokładnie wzdłuż tras, którymi podróżowali rzemieślnicy i kupcy imperium.