Poniedziałek, 16 listopada 2026 Poniedziałek XXXIII tygodnia zwykłego

DobraModlitwa.pl Katolicki modlitewnik internetowy

Listopad Miesiąc modlitwy za zmarłych: wypominki, różaniec i modlitwy przy grobie bliskich. Modlitwy za zmarłych

Kapłan i pustelnik

Święty Bieuzy

Święty Bieuzy był VI-wiecznym pustelnikiem z Bretanii, towarzyszem świętego Gildasa, od którego imienia pochodzą nazwy dwóch wsi w departamencie Morbihan i którego wzywa się w intencji wyleczenia z wścieklizny i bólów głowy przy źródłach rozsianych po całym regionie. Jego święto przypada 24 listopada. Bardzo niewiele na jego temat można uznać za fakty historyczne, a to, co przetrwało, to lokalny kult związany z barwną legendą.

Kim był święty Bieuzy?

Zgodnie z tradycją bretońską pochodził on z Brytanii i przybył do Armoriki w okresie wielkich wędrówek ludów w V i VI wieku, w towarzystwie świętego Gildasa. Jego imię zapisuje się w języku bretońskim jako Bic'hwi lub Bihui, a we francuskim jako Bieuzy, Bihy lub Bihuy; prawdopodobnie wywodzi się ono ze starego słowa bretońskiego oznaczającego „żywy” lub „pełen życia”. Czasami utożsamia się go ze świętym Bihy, czczonym w pobliżu Quintin w diecezji Saint-Brieuc, choć to utożsamienie jest kwestionowane.

Nie zachowały się żadne wczesne źródła dotyczące jego życia. Dysponujemy jedynie śladami kultu potwierdzonymi przez nazwy miejsc, kaplice i fontanny, a także legendą spisaną przez hagiografów wiele wieków po opisywanych w niej wydarzeniach. Jest to sytuacja typowa dla świętych z półwyspu bretońskiego i wymaga raczej ostrożności niż odrzucenia.

Jaka jest historia jego pustelni nad rzeką Blavet?

Tradycja głosi, że Gildas, który wcześniej założył opactwo Saint-Gildas-de-Rhuys na wybrzeżu, udał się wraz z Bieuzy’m w górę doliny rzeki Blavet i że obaj osiedlili się w naturalnej jaskini wśród skał u podnóża wzgórza Castennec. Przekształcili jaskinię w kaplicę. Miejsce to robi ogromne wrażenie – jest to masyw skalny stromo wznoszący się nad rzeką.

Po kilku latach Gildas powrócił do Rhuys, ale Bieuzy pozostał na miejscu. Mówi się, że założył szkołę obok pustelni, a wokół niej osiedliło się kilka rodzin; miejsce to przekształciło się w wioskę, która do dziś nosi jego imię. Osady obu pustelników zostały zniszczone podczas najazdów Wikingów w IX lub X wieku, a miejsce to zostało ponownie założone w późnym średniowieczu jako kaplica Saint-Gildas, która stoi tam do dziś.

Jak zginął według tradycji?

Legenda, która przyniosła mu sławę, dotyczy jego daru leczenia wścieklizny, zwanej w tym regionie chorobą świętego Bieuzy’ego. Pewien miejscowy pan wysłał sługę, by sprowadził go w celu wyleczenia stada psów myśliwskich, które oszalały. Bieuzy odprawiał właśnie mszę i odmówił jej przerwania.

Władca przybył osobiście i rozłupał pustelnikowi czaszkę ostrzem, które – jak głosi opowieść – utknęło w ranie. Bieuzy dokończył mszę, po czym udał się do opactwa w Rhuys, gdzie otrzymał błogosławieństwo od Gildasa i zmarł u jego stóp. Wersje różnią się co do tego, czy bronią była miecz, topór czy duży nóż, a także co do odległości, jaką miał pokonać.

Jest to raczej folklor niż zapis historyczny i jako taki należy go traktować. Taki schemat jest powszechny w hagiografii celtyckiej, gdzie sednem opowieści jest odmowa świętego przerwania liturgii dla wygody wpływowego człowieka. Opowieść ta wyjaśnia ikonografię, ponieważ Bieuzy jest przedstawiany z ostrzem wciąż tkwiącym w głowie.

Jak czci się go dziś w Bretanii?

W całym departamencie Morbihan i sąsiednich okręgach znajduje się spora liczba fontann poświęconych temu świętemu, do których pielgrzymi udawali się w poszukiwaniu ulgi w przypadku wścieklizny, migreny i innych bólów głowy. Fontanna w Bieuzy-Lanvaux, niedaleko Pluvigner, wiąże się z nocą, którą, jak się uważa, spędził tam podczas swojej ostatniej podróży. Kaplice noszące jego imię stoją w Ploemeur i w Nostang.

Jego święto przypada 24 listopada. Należy on do licznej grupy bretońskich świętych, którzy nigdy nie zostali formalnie kanonizowani i nie figurują w Martyrologium Rzymskim, ale których kult był praktykowany lokalnie na długo przed powstaniem takich procedur. Znajduje się on w spisie imion świętych sporządzonym przez francuskich biskupów, a gmina Bieuzy, obecnie wchodząca w skład Plumeliau-Bieuzy, nadal nosi jego imię.

Warto wiedzieć

  • W niektórych częściach Bretanii wścieklizna znana była jako „choroba świętego Bieuzy’ego”, ze względu na przypisywane mu uzdrowienia.
  • Jego pustelnia nad rzeką Blavet to obecnie kaplica Saint-Gildas, odbudowana w późnym średniowieczu w miejscu jaskini.
  • Ikonografia przedstawia go z ostrzem wbitym w czaszkę, co czyni go jednym z najłatwiej rozpoznawalnych świętych bretońskich.
  • Gmina Bieuzy połączyła się z Plumeliau w 2019 roku, tworząc Plumeliau-Bieuzy, dzięki czemu jego imię przetrwało na mapie.
  • Nie figuruje on w Martyrologium Rzymskim; jego kult ma charakter lokalny, bretoński i wywodzi się z czasów poprzedzających formalne procedury kanonizacyjne.

Najczęstsze pytania


Kim był św. Bieuzy?

Był pustelnikiem z VI wieku w Bretanii, zapamiętanym jako towarzysz i uczeń świętego Gildasa z Rhuys. Tradycja przedstawia go jako Brytyjczyka, który przedostał się do Armoryki i osiedlił się w jaskini nad rzeką Blavet. Dwie wioski w departamencie Morbihan noszą jego imię, a jego święto obchodzone jest 24 listopada.

Dlaczego wzywa się św. Bieuzy'ego w sprawach wścieklizny?

Lokalna tradycja przypisywała mu zdolność leczenia tej choroby, którą w niektórych rejonach Bretanii nazywano „chorobą świętego Bieuzy’ego”. Legenda o jego śmierci kręci się wokół tego daru, ponieważ został zabity za to, że odmówił przerwania mszy, by wyleczyć wściekłe psy pewnego panu. Fontanny poświęcone mu w całym departamencie Morbihan były odwiedzane w nadziei na to samo uzdrowienie, a także z powodu bólów głowy.

Czy opowieść o śmierci św. Bieuzy'ego jest zgodna z faktami historycznymi?

Nie. Opowieść o ostrzu utkniętym w jego czaszce, dokończeniu mszy i wędrówce do Rhuys pochodzi od hagiografów piszących wiele wieków później, a szczegóły różnią się w poszczególnych wersjach. To, co jest rzeczywiście stare, to sam kult, o czym świadczą nazwy miejsc, kaplice i fontanny. Legenda wyjaśnia raczej jego ikonografię niż biografię.

Gdzie w Bretanii można czcić św. Bieuzy'ego?

Głównym miejscem kultu jest kaplica Saint-Gildas w Castennec nad rzeką Blavet, zbudowana w miejscu, gdzie stała jaskiniowa pustelnia Gildasa i Bieuzy’ego, w gminie Plumeliau-Bieuzy. Kaplice poświęcone mu znajdują się również w Ploemeur i Nostang, a fontanny noszące jego imię można znaleźć w całym departamencie Morbihan.