Kim byli Oktawian, Solutor i Adventor?
O tych trzech męczennikach niewiele można powiedzieć z historyczną pewnością. Teksty liturgiczne archidiecezji turyńskiej opisują ich jako najprawdopodobniej mieszkańców Turynu, którzy żyli w drugiej połowie III wieku i zostali zabici podczas prześladowań za panowania Maksymiana około roku 300.
Najwcześniejszym świadectwem ich kultu jest kazanie św. Maksymusa, biskupa Turynu z V wieku, w którego tytule wymieniono imiona trzech męczenników oraz miasto Turyn. Świadczy to o tym, że już w ciągu około stu lat od ich śmierci lokalny Kościół czcił ich pamięć.
Czy byli żołnierzami Legionu Tebańskiego?
Późniejsza tradycja uznała tych trzech mężczyzn za żołnierzy Legionu Tebskiego – chrześcijańskiej formacji, która, jak się uważa, została wymordowana w Agaunum w Alpach za odmowę udziału w pogańskich ofiarach. Zgodnie z tą legendą część członków tej formacji uniknęła rzezi i uciekła na południe, do Włoch.
Opowieść głosi, że Adventor i Oktawiusz zostali schwytani i zabici w Turynie, podczas gdy Solutor, choć ranny, zdołał uciec, a później został stracony w pobliżu Ivrea. Mówi się, że pobożna kobieta imieniem Juliana zaopiekowała się ich ciałami i pochowała je. Obecnie teksty liturgiczne samego Turynu uznają powiązanie z Legionem Tebskim za błędny, późniejszy dodatek.
W jaki sposób męczennicy stali się patronami Turynu?
Od dawna nad ich grobowcem stał kościół, a lokalna tradycja zalicza go do najstarszych chrześcijańskich miejsc kultu w Turynie. W 495 roku, za czasów biskupa Wiktora, został on powiększony i upiększony. Na początku XI wieku biskup Gezo odbudował go po najazdach Saracenów i dobudował klasztor benedyktynów, który stał się opactwem San Solutore.
W 1536 roku, kiedy Turyn padł w ręce króla Francji Franciszka I, przedmieścia i wszystkie kościoły poza murami zostały zburzone w celu wzmocnienia obrony miasta, a starożytny kościół i opactwo zniknęły. Relikwie trzech męczenników zostały ocalone i przeniesione do wnętrza miasta.
Kult tych świętych był tak głęboko zakorzeniony, że zaczęto ich czcić jako współpatronów Turynu obok Jana Chrzciciela. Własne teksty liturgiczne archidiecezji dotyczące ich wspomnienia wyznaczają datę 20 stycznia, podczas gdy Martyrologium Rzymskie wymienia ich 20 listopada.
Gdzie obecnie znajdują się relikwie męczenników z Turynu?
Od 1584 roku relikwie przechowywane są w kościele Świętych Męczenników (Santi Martiri) przy Via Garibaldi. Został on zbudowany przez jezuitów, którzy zostali zaproszeni do Turynu w celu umocnienia wiary katolickiej w epoce reformacji, przy silnym wsparciu księcia Emanuela Filiberta z Sabaudii, który uczestniczył w uroczystości wmurowania kamienia węgielnego 13 kwietnia 1577 roku.
Ciała spoczywają w pozłacanej urnie z brązu wykonanej w Rzymie, w której znajduje się również fragment czaszki świętej Juliany. Ołtarz główny zaprojektował Filippo Juvarra w 1730 roku, a obraz ołtarzowy autorstwa Gregorio Guglielmi, namalowany w latach 1765–1766, przedstawia Matkę Bożą wraz z trzema męczennikami. Od 2013 roku kościół został powierzony Wspólnocie Sant'Egidio.