Kim był święty Dubricius i gdzie mieszkał?
Dubricius działał w Ergyng, niewielkim brytyjskim królestwie nad rzeką Wye, które z grubsza odpowiada południowo-zachodniej części współczesnego hrabstwa Herefordshire, znanego później w języku angielskim jako Archenfield. Wiele najstarszych kościołów poświęconych jego pamięci znajduje się na tym obszarze, m.in. w miejscowościach takich jak Hentland, Ballingham i Whitchurch. We wsi St Devereux zachowała się nawet normańsko-francuska forma jego imienia.
Jego wpływ sięgał również Gwent i Glamorgan, gdzie kościół w Llandaff uznał go później za swojego pierwszego wielkiego biskupa. Nie da się ustalić dokładnych dat. Historycy ogólnie umieszczają jego działalność pod koniec V i w pierwszej połowie VI wieku, a zwykle mówi się, że zmarł około połowy VI wieku. Średniowieczne kroniki walijskie odnotowują śmierć biskupa o imieniu Dibric, ale podany przez nie rok słabo zgadza się z innymi dowodami, dlatego też każdą dokładną datę należy traktować z ostrożnością.
Co najstarsze źródła mówią o Dubriciusie?
Najwcześniejszym tekstem, w którym pojawia się wzmianka o nim, jest „Żywot św. Samsona z Dol”, napisany w Bretanii prawdopodobnie w VII lub VIII wieku. Dubricius jawi się tam jako szanowany biskup, który odwiedzał wspólnoty monastyczne w południowej Walii, wyświęcił młodego Samsona na diakona, a później na kapłana, a po śmierci opata małego klasztoru na wyspie powierzył Samsonowi kierowanie tą wspólnotą. Obraz ten jest skromny, ale cenny: biskup ściśle związany z wczesnym ruchem monastycznym.
Znacznie pełniejsze relacje pochodzą z XII wieku, przede wszystkim z „Księgi Llandaff”, sporządzonej w czasie, gdy biskupi Llandaff bronili praw i ziem swojej diecezji. Te późniejsze teksty przypisują Dubriciusowi założenie klasztorów w Hentland i Moccas, gdzie podobno wyszkolił wielu uczniów, wśród nich św. Teilo. Ponieważ zostały one napisane z myślą o interesach Llandaff, historycy traktują je raczej jako świadectwo tego, jak zapamiętano Dubriciusa, a nie jako zwykły zapis jego życia.
Jakie legendy krążą na temat jego narodzin i roli, jaką odegrał w historii króla Artura?
Zgodnie z tradycją urodził się w Madley w hrabstwie Herefordshire. Jego matka, Efrddyl, była córką Peibio, króla Ergyngu, który tak bardzo rozgniewał się, gdy dowiedział się o jej ciąży, że kazał wrzucić ją do rzeki. Przeżyła, a legenda głosi, że chłopiec wyleczył później swojego dziadka z okaleczającej choroby jednym dotknięciem, co doprowadziło do pojednania rodziny.
Najbardziej znana legenda pochodzi od Geoffreya z Monmouth, którego „Historia królów Brytanii”, napisana około 1136 roku, przedstawia Dubriciusa jako arcybiskupa, który nałożył koronę na głowę króla Artura. Od Geoffreya scena ta przeniosła się do średniowiecznych romansów, a znacznie później do „Idylls of the King” Tennysona. Tradycja walijska głosi również, że w podeszłym wieku ustąpił on na rzecz św. Dawida i wycofał się na wyspę Bardsey, położoną u krańca półwyspu Llŷn, gdzie zmarł.
Gdzie czci się dziś świętego Dubriciusa?
W 1120 roku biskup Urban z Llandaff sprowadził do swojej katedry relikwie, które uważano za szczątki Dubricjusza, z wyspy Bardsey – było to częścią szerszych działań mających na celu podniesienie rangi jego diecezji. Katedra w Llandaff jest nadal poświęcona św. Piotrowi i św. Pawłowi, a także świętym Dyfrigowi, Teilo i Euddogwy’emu, a Dubricjusz pozostaje jednym z czczonych tam patronów.
Kościoły noszące jego imię zachowały się w hrabstwie Herefordshire i południowej Walii, a w miejscowości Porlock w hrabstwie Somerset również znajduje się kościół poświęcony św. Dubriciusowi. Nigdy nie został on kanonizowany w ramach formalnego procesu papieskiego; podobnie jak większość wczesnych brytyjskich świętych, był czczony lokalnie na długo przed powstaniem takich procedur. W sztuce przedstawiany jest czasem trzymający dwie pastorały, co symbolizuje diecezje związane później z jego imieniem.