Uwielbienia

Godzinki o Niepokalanym Poczęciu NMP — tekst

Małe Oficjum to skrócona forma modlitwy ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, ułożona na wzór Liturgii Godzin: składa się z siedmiu części, od jutrzni do kompletów, z których każda zawiera hymn, wersety i modlitwę. W polskich kościołach śpiewa się je zazwyczaj przed pierwszą poranną mszą świętą, zwłaszcza w niedziele i w okresie Adwentu.

Na jutrznię

Zacznijcie wargi nasze, chwalić Pannę świętą,
Zacznijcie opowiadać cześć Jej niepojętą.
Przybądź nam miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Zawitaj Pani świata, niebieska Królowa,
Witaj, Panno nad panny, gwiazdo porankowa!
Zawitaj, pełna łaski, prześliczna światłości,
Pani, na pomoc świata śpiesz się, zbaw nas z złości.
Ciebie Monarcha wieczny od wieków Swojemu,
Za Matkę obrał Słowu Jednorodzonemu,
Przez które ziemi okrąg i nieba ogniste,
I powietrze, i wody stworzył przezroczyste.
Ciebie, Oblubienicę przyozdobił sobie,
Bo przestępstwo Adama nie ma prawa w Tobie.

K. Wybrał Ją Bóg i wywyższył ponad wszystko.
W. I wziął Ją na mieszkanie do przybytku Swego.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.

Módlmy się. Święta Maryjo, Królowo Niebieska, Matko Pana naszego Jezusa Chrystusa i Pani świata, która nikogo nie opuszczasz i nikim nie gardzisz, wejrzyj na nas, Pani nasza, łaskawym okiem miłosierdzia Swego i uproś nam u Syna Swego miłego odpuszczenie wszystkich grzechów naszych, abyśmy, którzy teraz święte Twoje Niepokalane Poczęcie nabożnym sercem rozpamiętywamy, wiecznego błogosławieństwa zapłatę w Niebie otrzymać mogli, co niechaj da Ten, któregoś Ty Panno, porodziła, Syn Twój, a Pan nasz Jezus Chrystus, który z Ojcem i Duchem Świętym żyje i króluje w Trójcy Świętej Jedyny, Bóg na wieki wieków. Amen.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Na prymę

Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Zawitaj, Panno mądra, domie poświęcony,
Siedmioma kolumnami pięknie ozdobiony.
Od wszelakiej zarazy świata ochroniona,
Pierwej święta w żywocie matki, niż zrodzona.
Tyś Matką wszech żyjących, Tyś jest Świętych drzwiami.
Nowa gwiazdo z Jakuba, Tyś nad Aniołami.
Ogromna czartu jesteś, w szyku obóz silny,
Bądź chrześcijan ucieczką i port nieomylny.

K. Sam Ją stworzył w Duchu Świętym.
W. I wyniósł Ją nad wszystkie dzieła rąk Swoich.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Na tercję

Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Witaj Arko przymierza, tronie Salomona,
Tęczo wszechmocną ręką z pięknych farb złożona.
Tyś krzak Mojżeszów, Boskim ogniem gorejąca,
Tyś różdżka Aaronowa, śliczny kwiat rodząca.
Bramo rajska zamkniona, runo Gedeona,
Tyś niezwyciężonego plastr miodu Samsona.
Przystało, aby Cię Syn tak zacny od winy
Pierworodnej zachował i zmazy Ewinej.
Który Ciebie za Matkę obierając Sobie,
Chciał, by przywara grzechu nie postała w Tobie.

K. Ja mieszkam na wysokościach.
W. I tron Mój w słupie obłoku.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Na sekstę

Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Witaj Świątynio Boga w Trójcy Jedynego,
Tyś raj Aniołów, pałac wstydu panieńskiego!
Pociecho utrapionych, ogrodzie wdzięczności,
O palmo cierpliwości, o cedrze czystości!
Ziemia jesteś kapłańska i błogosławiona,
Święta i pierworodną zmazą niedotkniona.
Miasto Pańskie i brama na wschód wystawiona,
Wszelkąś łaską, jedyna Panno, wypełniona.

K. Jak lilia między cierniem.
W. Tak przyjaciółka moja między córkami Adamowymi.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Na nonę

Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Witaj, miasto ucieczki, wieżo utwierdzona
Dawidowa, basztami i bronią wzmocniona.
Tyś przy Poczęciu ogniem miłości pałała,
Przez Cię władza piekielnych mocarzów stajała.
O mężna białogłowo, Judyt wojująca.
Od niewoli okrutnej lud Swój ratująca.
Rachel ożywiciela Egiptu nosiła,
Nam Zbawiciela świata Maryja powiła.

K. Wszystka piękna jesteś, Przyjaciółko moja.
W. A zmaza pierworodna nigdy w Tobie nie postała.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Na nieszpory

Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Witaj, światło z Gabaon, coś zwycięstwo dało,
Z Ciebie Słowo przedwieczne w ciało się przybrało.
Aby człowiek z padołu powstał wywyższony,
Niewiele od Aniołów jest on umniejszony.
Słońca tego promieńmi Maryja jaśnieje,
W poczęciu Swym, jak złota zorza, światłem sieje.
Między cierniem lilija kruszy łeb smokowi,
Piękna, jak w pełni księżyc, świeci człowiekowi.

K. Jam sprawiła na niebie, aby wschodziła światłość nieustająca.
W. I jako mgła okryłam wszystką ziemię.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Na kompletę

Niech nas Syn Twój, o Pani, do Siebie nawróci,
A swoje zagniewanie niech od nas odwróci.
Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy,
A wyrwij nas z potężnych nieprzyjaciół mocy.
Chwała Ojcu, Synowi Jego Przedwiecznemu,
I równemu Im w Bóstwie Duchowi Świętemu.
Jak była na początku i zawsze i ninie,
Niech Bóg w Trójcy Jedyny na wiek wieków słynie.

Hymn
Witaj, Matko szlachetna, w panieńskiej czystości,
Gwiazdami uwieńczona, Pani łaskawości.
Niepokalana, czystsza niźli Aniołowie,
Po prawej stronie Króla stoisz w złotogłowie.
O Rodzicielko łaski, nadziejo grzeszących,
O jasna gwiazdo morska, o porcie tonących.
Bramo rajska, niemocnych zdrowie w Twej obronie,
Niech Boga oglądamy na górnym Syjonie.

K. Jako olej wylany, o Maryjo, Imię Twoje.
W. Słudzy Twoi zakochali się bardzo w Tobie.
K. Pani, wysłuchaj modlitwy nasze.
W. A wołanie nasze niech do Ciebie przyjdzie.
K. Błogosławmy Panu.
W. Bogu chwała.
K. A dusze wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju.
W. Amen.

Ofiarowanie Godzinek

Z pokłonem, Panno Święta, ofiarujem Tobie
Te Godzinki, ku większej czci Twej i ozdobie.
Prosząc, byś nas zbawienną drogą prowadziła,
A przy śmierci nam słodką Opiekunką była.

Antyfona
Tać to różdżka, w której ani pierworodnej, ani uczynkowej winy skaza nie postała.

K. W poczęciu Swoim, Panno, niepokalanaś była.
W. Módl się za nami do Ojca, któregoś Syna porodziła.

Módlmy się. Boże, któryś przez Niepokalane Poczęcie Najświętszej Panny godny Synowi Swemu przybytek zgotował, Ciebie prosimy, abyś przez wstawiennictwo Tej, którąś dla przewidzianej śmierci tegoż Syna od wszelkiej zmazy zachował, nam niepokalanymi przyjść do Siebie dozwolił. Przez tegoż Chrystusa Pana naszego, który z Tobą żyje i króluje na wieki wieków. Amen.
W. Amen.

Po każdej godzinie, przed wezwaniem „Pani, wysłuchaj modlitwy nasze”, można odmawiać modlitwę „Święta Maryjo, Królowo niebieska…” podaną przy jutrzni.

Pochodzenie i historia

„Małe officium” to polski odpowiednik łacińskiego Officium parvum Immaculatae Conceptionis — czyli skróconej wersji Liturgii Godzin, ułożonej na cześć Maryi. Takie officium powstawały w średniowieczu z myślą o tych, którzy nie mieli obowiązku odmawiania brewiarza: o braciach świeckich, bractwach i świeckich. Ich siła polegała na tym, że powtarzały strukturę modlitwy Kościoła, ale w skali, którą można było zmieścić w ciągu jednego poranka.

Polskie tłumaczenie rozpowszechniło się w XVII wieku i kojarzyło się przede wszystkim z bractwami maryjnymi oraz porannymi śpiewami parafialnymi. Jego autorstwo jest niepewne i przypisywano je różnym osobom; bezpieczniej jest mówić o tekście, który przybrał stałą formę w drukowanych modlitewnikach i śpiewnikach, niż wskazywać na jednego autora.

Każda z siedmiu godzin — jutrznia, laudy, tercja, seksta, nona, nieszpory i komplet — ma tę samą strukturę: inwokację „Otwórz nasze usta”, hymn, wersety z odpowiedzią oraz modlitwę końcową. Hymny składają się niemal wyłącznie z obrazów ze Starego Testamentu, odczytywanych jako zapowiedzi Maryi: brama nieba, runo Gedeona, wieża Dawida, ogrodzony ogród. Ta warstwa symboliki wymaga dziś komentarza, ponieważ dla współczesnego słuchacza jest znacznie mniej oczywista niż była dla słuchacza z XVII wieku.

Pod względem teologicznym Małe Oficjum poprzedzało dogmat. Kościół ogłosił prawdę o Niepokalanym Poczęciu jako dogmat w 1854 roku, ale nabożeństwo do tej tajemnicy i hymny jej poświęcone były żywe w Polsce już od wieków wcześniej. Opublikowany tutaj tekst pochodzi z Ołtarzyka polskiego wydanego w Grudziądzu w 1883 roku — trzydzieści lat po ogłoszeniu dogmatu, w formie ustalonej znacznie wcześniej.

Osobna uwaga w tekście wskazuje, że w okresie od Bożego Narodzenia do święta Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny zmienia się modlitwa końcowa.

Jak odmawiać?

Małe Godzinki są przeznaczone do śpiewania, a nie do czytania. Melodia jest prosta i powtarzalna, więc wierni łatwo ją przyswajają bez nut; w wielu parafiach śpiew prowadzi organista lub kantor, a wierni odpowiadają. Wyśpiewanie całości zajmuje około dwudziestu pięciu minut.

Tradycyjnym czasem jest wczesny poranek, przed pierwszą Mszą św. — stąd nazwa nawiązująca do godzin liturgicznych. W polskiej praktyce parafialnej śpiewa się je zwłaszcza w niedziele, w Adwencie, w maju oraz w święta maryjne. Nie jest to modlitwa obowiązkowa, ani nie jest zarezerwowana dla duchownych; może ją prowadzić osoba świecka.

Modląc się prywatnie, można ją rozłożyć na kolejne pory dnia, zgodnie z pierwotnym sensem oficjum: jutrznia po przebudzeniu, kolejne godziny w naturalnych przerwach, komplety przed snem. Taki układ jest bliższy intencji autorów niż śpiewanie wszystkiego naraz.

Warto zwrócić uwagę na inwokacje powtarzane w każdej godzinie. „Przyjdź nam z pomocą, łaskawa Pani” powtarza się siedem razy i pełni funkcję refrenu łączącego całość. Podobnie modlitwa końcowa – taka sama w większości godzin – skupia się na jednej prośbie: o przebaczenie grzechów i o wieczne szczęście.

Od Bożego Narodzenia do 2 lutego tekst przewiduje zastąpienie modlitwy końcowej inną, uwzględniającą tajemnicę macierzyństwa Maryi.