Piątek, 6 listopada 2026 Piątek XXXI tygodnia zwykłego

DobraModlitwa.pl Katolicki modlitewnik internetowy

Listopad Od 1 do 8 listopada można codziennie uzyskać odpust zupełny za zmarłych. Modlitwy za zmarłych

Święty

Święty Alfeusz

Święty Alfeusz to postać, w przypadku której uczciwiej jest powiedzieć, czego nie wiemy, niż udawać, że mamy pewność. Imię to pojawia się w Ewangeliach, a martyrologia wymienia kilku wczesnochrześcijańskich męczenników, którzy je nosili. Dzień jego święta w kalendarzu tej strony przypada na 25 września — poniżej zebraliśmy informacje potwierdzone i wyraźnie oddzieliliśmy je od tych, które pozostają niepewne.

Co Nowy Testament mówi o Alfeuszu?

Imię Alfeusz (greckie: Halphaios) pojawia się dwukrotnie w Ewangeliach, za każdym razem jako określenie ojca, a nie jako samodzielna postać. Wspomina się o „Jakubie, synu Alfeusza”, wymienionym wśród Dwunastu Apostołów (Mk 3,18; Mt 10,3; Łk 6,15; Dz 1,13), a także o „Lewim, synu Alfeusza”, powołanym podczas poboru podatkowego (Mk 2,14).

Sam Alfeusz nie wypowiada w Piśmie Świętym ani jednego zdania i nie pojawia się w żadnej scenie. Wiemy o nim jedynie tyle, że był ojcem jednego lub dwóch uczniów Jezusa. Na podstawie tekstu nie da się ustalić, czy w obu przypadkach chodzi o tę samą osobę.

Niektórzy starsi komentatorzy utożsamiali Alfeusza z Klopasem, mężem jednej z Marii stojących pod krzyżem. Jest to hipoteza oparta na możliwych wariantach pisowni tego samego imienia aramejskiego, a nie na jakimkolwiek stwierdzeniu biblijnym.

Którzy święci nosili imię Alfeusz?

W martyrologiach chrześcijańskiego Wschodu i Zachodu imię Alfeusz nosi kilku różnych męczenników z pierwszych wieków. Najbardziej znanym z nich jest Alfeusz z Cezarei w Palestynie, lektor, stracony w roku 303 podczas prześladowań Dioklecjana wraz z Zacheuszem — o ich procesie pisał Euzebiusz z Cezarei.

Osobną grupę stanowią sycylijscy męczennicy Alfiusz, Filadelfiusz i Cyrinus, czczeni głównie w regionie Lentini na Sycylii. Relacja z ich męczeństwa zachowała się w późnej wersji, w znacznym stopniu przerobionej przez legendę.

Wreszcie kalendarze wschodnie wymieniają Alfajusza wśród uczniów Pana, łącząc go z postacią znaną z Ewangelii. Ponieważ tradycje te rozwinęły się niezależnie od siebie, to samo imię przy różnych datach może odnosić się do zupełnie różnych osób.

Dlaczego święto to przypada 25 września?

Data 25 września pochodzi z kalendarza stosowanego na tej stronie i wynika ze zbiorów martyrologicznych, w których pod koniec września upamiętnia się męczenników wschodnich noszących to imię. Natomiast w kalendarzu rzymskim Alfaj i Zacheusz z Cezarei są upamiętniani 17 listopada.

Tego rodzaju rozbieżności są w hagiografii regułą, a nie wyjątkiem. Kalendarze lokalne, greckie synaxaria i łacińskie martyrologia rozwijały się niezależnie od siebie, a te same imiona były w nich czasami przypisywane do różnych dni i różnych postaci.

Z tego powodu na tej stronie nie podano ani roku urodzenia, ani roku śmierci, ani miejsca kultu. Podanie takich danych wymagałoby ustalenia, o którego Alfajusa chodzi — a na obecnym etapie nie jest to możliwe.

Warto wiedzieć

  • W Ewangeliach imię Alfeusz pojawia się wyłącznie jako imię ojca — nigdy jako nazwa samodzielnej postaci.
  • Jakub, syn Alfeusza, jest jednym z Dwunastu Apostołów; w tradycji nazywany jest Jakubem Mniejszym.
  • Imię Alfiej nosi kilku różnych męczenników z pierwszych wieków, których upamiętnia się w różnych dniach roku.

Najczęstsze pytania

Kim był Alfeusz w Biblii?

Alfeusz pojawia się w Ewangeliach jako ojciec dwóch osób: Jakuba, jednego z Dwunastu Apostołów, oraz Lewiego, celnika powołanego przez Jezusa. Sam nie pojawia się w żadnej scenie i nie wypowiada ani jednego słowa. Nie wiadomo na pewno, czy w obu przypadkach mowa jest o tej samej osobie.

Kiedy przypada święto św. Alfeusza?

W kalendarzu tej strony święto to przypada 25 września. Warto pamiętać, że imię to nosiło kilku różnych świętych: Alfaj i Zacheusz, męczennicy z Cezarei w Palestynie, są czczeni 17 listopada, a sycylijscy męczennicy Alfij, Filadelf i Cyrinus – 10 maja.

Czy Alfeusz to ta sama osoba co Klopas?

Niektórzy dawni komentatorzy utożsamiali te dwie postacie, tłumacząc to ewentualnymi odmianami greckiej pisowni tej samej aramejskiej nazwy. Pismo Święte nigdzie tego nie potwierdza, więc pozostaje to raczej hipotezą egzegetyczną niż faktem potwierdzonym w tekstach biblijnych.

Dlaczego tak niewiele wiadomo o świętym Alfeuszu?

Nazwisko to występuje bowiem w źródłach w dwóch znaczeniach: jako biblijne określenie ojca jednego z apostołów oraz jako imię kilku wczesnochrześcijańskich męczenników, znanych głównie z krótkich wzmianek w martyrologiach. Nie ustalając, o którą postać chodzi, nie można podać konkretnych dat ani miejsc.