Skąd pochodził święty Józef Fernández?
José Fernández urodził się w 1775 roku w Ventosa de la Cuesta, rolniczej wsi w prowincji Valladolid w Starej Kastylii. Był najmłodszym z siedmiorga dzieci w rodzinie zamożnych rolników, a hiszpańscy biografowie zwracają uwagę na oddanie tej rodziny świętemu Izydorynowi Rolnikowi. W wieku trzynastu lat przyjął bierzmowanie z rąk biskupa Valladolid – tego samego dostojnika kościelnego, który później wyświęcił go na kapłana. Klasztor dominikanów św. Pawła w pobliskim Valladolid, którego zakonnicy często opowiadali o swoich misjach na Dalekim Wschodzie, pomógł ukształtować jego powołanie.
W 1794 roku wstąpił do klasztoru San Pablo, gdzie odbył nowicjat, złożył śluby zakonne oraz studiował filozofię i teologię. Święcenia kapłańskie przyjął 21 grudnia 1799 roku. Przed wyjazdem do Azji złożył krótką wizytę rodzicom, aby się z nimi pożegnać, wiedząc, że prawdopodobnie już ich nie zobaczy.
Czym zajmował się jako misjonarz w Wietnamie?
Misje dominikańskie w Tonkinie były obsługiwane przez Prowincję Świętego Różańca, założoną przez hiszpańskich zakonników na potrzeby Azji Wschodniej, z siedzibą w Manili. Ojciec Fernández został wysłany do północnego Wietnamu w 1805 roku, a długa, wyczerpująca podróż odcisnęła piętno na jego zdrowiu na resztę życia. Niedługo po przybyciu na miejsce omal nie zmarł na czerwonkę – chorobę, która miała powracać wielokrotnie.
Mimo to spędził ponad trzy dekady głosząc kazania, spowiadając i odwiedzając chrześcijańskie wioski. Wietnamscy katolicy znali go jako ojca Hiền. Jego przełożeni mianowali go ostatecznie wikariuszem prowincjalnym, czyli przełożonym zakonnym dominikanów w misji, a ponadto pełnił on funkcję rektora szkoły łacińskiej, która przygotowywała miejscowych chłopców do seminarium. Hiszpańskie relacje wspominają go przede wszystkim jako osobę łagodną i pokorną.
W jaki sposób został pojmany podczas prześladowań za panowania Minh Mạnga?
W 1838 roku cesarz Minh Mạng nakazał urzędnikom prowincjonalnym zatrzymać wszystkich europejskich misjonarzy i ukarać tych, którzy udzielali im schronienia. W chrześcijańskich wioskach zapanowała atmosfera strachu. Chrześcijanie z Ninh Cường, gdzie mieszkał ojciec Fernández, błagali go, by opuścił tę miejscowość, a inna społeczność odmówiła mu schronienia, więc był zmuszony wędrować od wioski do wioski, nie mając bezpiecznego miejsca na nocleg.
W jednej z takich kryjówek spotkał Piotra Nguyena Bá Tuâna, starszego wietnamskiego księdza, i odtąd obaj pozostawali razem. Zostali pojmani latem 1838 roku. Ojciec Tuần zmarł w areszcie 15 lipca, wyczerpany przeżytymi cierpieniami, i sam jest czczony jako kanonizowany męczennik. W tej samej fali aresztowań biskupi dominikańscy Clemente Ignacio Delgado i Domingo Henares również wpadli w ręce władz w Nam Định.
Jak zginął i kiedy został kanonizowany?
Ojciec Fernández został zamknięty w klatce tak ciasnej, że ledwo mógł się poruszać, a jego ręce uległy paraliżowi. Przez pewien czas bardzo cierpiał z głodu, aż pewien chrześcijanin znalazł sposób, by dostarczyć mu pożywienie i karmić go własnoręcznie. Kiedy nakazano mu zdeptać krzyż, aby ocalić życie, odmówił.
Został ścięty w Nam Định 24 lipca 1838 r., w wieku około sześćdziesięciu dwóch lat, a Martyrologium Rzymskie upamiętnia go właśnie tego dnia. Papież Leon XIII ogłosił go błogosławionym 27 maja 1900 r., a papież Jan Paweł II kanonizował go 19 czerwca 1988 r. Jest jednym z jedenastu hiszpańskich dominikanów wśród 117 męczenników Wietnamu.
Zginął zaledwie kilka tygodni po tym, jak w tym samym mieście ścięto biskupa Domingo Henaresa. W ciągu jednego lata misja dominikańska w Tonkinie straciła w ten sposób zarówno swoich biskupów, jak i przełożonego zakonu.